مقایسه تطبیقی نظام‌های تأمین مالی پژوهش و فناوری

نویسندگان

1 پژوهشکده سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران

2 پژوهشکده سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران

3 پژوهشکده سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران

doi
چکیده

تأمین مالی پژوهش و فناوری از عوامل اساسی در توسعه علمی و اقتصادی کشورها به‌شمار می‌رود. این پژوهش با استفاده از روش مروری نظام‌مند، به بررسی تطبیقی نظام‌های تأمین مالی پژوهش و فناوری در پنج کشور منتخب (ایالات متحده آمریکا، انگلستان، آلمان، استرالیا و چین) پرداخته و با تحلیل سیاست‌ها، سازوکارها و روندهای تخصیص منابع مالی، راهکارهایی برای بهبود نظام تأمین مالی پژوهش در ایران ارائه کرده است. داده‌های این مطالعه بر اساس چارچوب مفهومی شامل ۹ بعد کلیدی (سیاستگذاری، سازوکارهای تخصیص منابع، رفتار تخصیص منابع، تأمین مالی، دسترسی، ارزیابی، حمایت و تشویق، منطقه‌ای و دیپلماسی علم و فناوری) گردآوری و تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کشورها از ترکیب متنوعی از مدل‌های تأمین مالی دولتی و خصوصی بهره می‌برند و به شیوه‌های رقابتی، شاخص‌محور و بلندمدت در تخصیص منابع مالی توجه دارند. همچنین، کشورهای توسعه‌یافته با تأکید بر تجاری‌سازی پژوهش‌ها، سیاست‌های تشویقی مالی، شفافیت در دسترسی به داده‌ها، و همکاری‌های بین‌المللی، مسیر پایداری را برای توسعه علمی خود ترسیم کرده‌اند. در پایان، پیشنهادهایی برای بهبود نظام تأمین مالی پژوهش در ایران ارائه شده است که شامل ایجاد سیستم تخصیص رقابتی منابع، توسعه تأمین مالی ترکیبی، تمرکز بر پژوهش‌های کاربردی، ایجاد صندوق‌های تخصصی، افزایش شفافیت و حمایت از تحقیقات بلندمدت و پرریسک می‌باشد.