تبیین رقابت‌‌پذیری استان آذربایجان غربی با رویکرد آینده‌نگاری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22111/gdij.2023.7424
چکیده

رقابت‌‌پذیری به‌عنوان یک علت، یک نتیجه و وسیله‌‌ای برای دستیابی به نوعی استاندارد زندگی مشخص در یک منطقۀ خاص است که سعی بر شناسایی توانمندی‌‌های مناطق دارد. در همین راستا با توجه به اینکه وارد عصر عدم‌قطعیت‌‌ شده‌‌ایم، برای حفظ وضعیت بقاء و استمرار در رقابت، نیاز است به شرایط‌‌ و بسترهای رقابت‌پذیری توجه گردد. برهمین اساس تحقیق حاضر با هدف تبیین وضعیت رقابت‌‌پذیری استان آذربایجان غربی سعی داشته است ضمن شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر رقابت‌‌پذیری استان، سناریوهای محتمل رقابت‌‌پذیری را در افق آینده مشخص و دلایل تحقق آن‌ها را ذکر کند تا درنهایت اولویت‌‌های توجه رقابت‌‌پذیری تعیین شوند و بستر مناسب تصمیم‌‌گیری پیشِ‌‌روی مسئولان قرار گیرد. بدین‌منظور 54 شاخص در 4 بُعد که براساس مطالعات کتابخانه-میدانی شناسایی شده‌‌اند، با استفاده از نرم‌‌افزارهای micmac، Scenario Wizard و مدل IPA مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته‌‌اند. از آنجا که پژوهش حاضر مبتنی بر خبرگان بوده است، نمونۀ تحقیق 20 نفر به روش هدفمند (گلوله‌‌برفی) انتخاب شده‌‌اند. نتایج تحقیق نشان داده است که الگوی رقابت‌‌پذیری استان آذربایجان غربی به‌صورت ناپایدار بوده و وضعیت‌‌های محتمل برای آیندۀ رقابت‌‌پذیری استان بیانگر 30 سناریوی سازگار بوده است که ضریب تحقق سناریوهای با وضعیت نامطلوب به‌دلیل کم‌‌توجهی به شاخص‌‌های کنترل‌کننده‌‌ای چون: «امنیت سرمایه‌‌گذاری، تاب‌آوری در برابر بیماری‌‌های عفونی، برندسازی، رقابت آزاد و مبتنی بر شایسته‌سالاری، بسترسازی درجهت پرورش جامعۀ خلاق»، بالا بوده است؛ در حالی که تأکید بر برخی شاخص‌‌ها چون انحصار فعالیت‌‌های تولیدی، صادرات- واردات باعث اتلاف هزینه شده‌‌اند.