آنتی‌ژن Ki-67؛ یک شناساگر زیستی پیشگویی‌کننده‌ی ارزشمند برای پیش‌آگهی لوسمی لنفوستیک مزمن

نویسندگان

1 دانشیار هماتولوژی و انکولوژی، گروه بیماری‌های داخلی، دانشکده‌ی پزشکی و مرکز تحقیقات پیشگیری از سرطان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

2 متخصص بیماری‌های داخلی، گروه بیماری‌های داخلی، دانشکده‌ی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48305/jims.v40.i693.0865
چکیده

مقاله پژوهشی مقدمه: لوسمی لنفوسیتیک مزمن (Chronic lymphocytic leukemia) CLL، یکی از شایع‌ترین بدخیمی‌های خونی است. عمده سلول‌های درگیر در این بدخیمی در فاز G0 تقسیم سلولی قرار دارند و فعالیت تکثیری ندارند؛ با این وجود، آنچه شدت و پیش‌آگهی این بیماری را تعیین می‌کند، تکثیر سلولی است. آنتی‌ژن Ki-67، یک پروتئین هسته‌‌ی سلولی است که در تمامی فازهای تکثیر سلولی به جز فاز G0 حضور دارد. مطالعه‌ی حاضر با هدف بررسی ارزش پیش‌آگهی بیان آنتی‌ژن Ki-67 در بیماران مبتلا به CLL و رفتار بیماری در آن‌ها اجرا شده است. روش‌ها: مطالعه‌ی مقطعی حاضر بر روی 50 بیمار مبتلا به CLL در سال 1396 انجام گرفت. شدت بیماری بر اساس سیستم درجه‌بندی Rai شامل لنفادنوپاتی، ارگانومگالی و شمارش کامل خون (CBC diff) تعیین گردید که در ابتدای مطالعه و سپس در پیگیری شش ماهه ارزیابی شد. به علاوه سطح آنتی‌ژن Ki-67 با استفاده از فلوسایتومتری بررسی شد و با نرم‌افزار FlowJo مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در نهایت، ارزش آنتی‌ژن Ki-67 جهت ارزیابی پیش‌آگهی CLL با استفاده از رسم منحنی (Receiver operation curve) ROC بررسی شد. یافته‌ها: میانگین سنی افراد مورد ارزیابی 10/42 ± 64/12 سال بود. بیماران مورد مطالعه عمدتاً از آقایان (68 درصد) تشکیل شده بودند. همچنین میانگین سطح آنتی‌ژن Ki-67 در این بیماران برابر با 1/73 ± 2/48 درصد به دست آمد. بدتر شدن سیستم درجه‌بندی Rai به 3 و 4، ارگانومگالی و دو برابر شدن تعداد گلبول‌های سفید با سطح بیان آنتی‌ژن Ki-67 ارتباط مستقیمی داشتند. حساسیت و اختصاصیت آنتی‌ژن Ki-67 در نقطه‌ی برش 3/44 درصد، برابر با 87/5 و 92/2 درصد به دست آمد. سطح زیر نمودار ROC، 0/94 (0/988-0/835  :%CI95، 0/001 >P ) حاسبه گردید. نتیجه‌گیری: براساس این مطالعه، آنتی‌ژن Ki-67 یک شناساگر زیستی پیش‌آگهی‌دهنده‌ی ارزشمند برای پیش‌بینی الگوی پیشروندگی در CLL است. به علاوه، در نقطه‌ی برش 3/44 درصد، آنتی‌ژن Ki-67 ارزش پیش‌گویی‌کننده‌ی قابل قبولی در پیش‌بینی رفتار پیشرونده‌ی بیماری CLL دارد.