پارابنها و اثرات آنها بر سلامت انسان
نویسندگان
1 دانشکده زیست شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران
2 مرکز نحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک (IBB)، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه تهران
4 مرکز نحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک (IBB)، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
چکیده
پارابنها (Parabens) دستهای از مواد شیمیایی هستند که بهدلیل ویژگیهای ضدمیکروبی و ضداکسیدانی خود در صنایع مختلف مورد استفاده قرار گرفتهاند. نقش اصلی پارابنها جلوگیری از رشد میکروبها، کپکها و قارچها است و بدین ترتیب به افزایش ماندگاری محصولات کمک میکنند. از اینرو، پارابنها در بسیاری از محصولات رایجِ آرایشی، بهداشتی، دارویی و حتی برخی از مواد غذایی عمدتاً بهعنوان نگهدارنده استفاده میشوند. ضدآفتابها پرکاربردترین و رایجترین محصولات حاوی پارابن هستند که روزانه و بهصورت مداوم مورد استفاده قرار میگیرند. با این حال، در سالهای اخیر نگرانیهای علمی و عمومی درباره اثرات منفی این ترکیبات بر سلامت انسان افزایش یافته و نتایج مطالعات متعدد منتشر شده در این خصوص، بیانگر اثرات منفی پارابنها بر سلامت انسان هستند. پارابنها ترکیبات شیمیایی سنتزی با اثرات مشابه استروژن هستند که بهعنوان مختلکنندههای غدد درونریز و ترکیبات زنواستروژن شناخته میشوند. آنها با اتصال به گیرندههای استروژنی در عملکرد هورمونهای طبیعی تداخل ایجاد میکنند. همچنین تحقیقات نشان میدهد که پارابنها ممکن است موجب اختلالات هورمونی، مشکلات قاعدگی، نازایی و افزایش خطر تومورهای وابسته به استروژن، از جمله سرطان سینه شوند. بهعلاوه پارابنها بهراحتی از طریق پوست جذب میشوند و منجر به بروز آلرژی و تحریکات پوستی خواهند شد، بنابراین استفاده مداوم و روزانه از ضدآفتابهای حاوی پارابن خطر بروز چنین عارضههایی را به مراتب افزایش خواهد داد. همچنین از آنجائیکه تحت تابش نور خورشید، برخی از محصولات تجزیه نوری پارابنها میتوانند به کلاژن و الاستین پوست آسیب برسانند. این ترکیبات مصنوعی در بدن قابل تجزیه نیستند و بهویژه در بافتهای چربی انباشته خواهند شد که منجر به بروز پدیده تجمع زیستی میگردند. در این مقاله به بررسی ساختار، کاربردها و پیامدهای استفاده از پارابنها بر سلامت انسان پرداخته شده است تا زمینهای برای درک بیشتر این ترکیبات و لزوم استفاده از جایگزینهای ایمنتر فراهم شود.
