ضمیر پنهان در طلسم‌ها و تأثیر آن در هنر گرافیک معاصر ایران مبتنی بر نظریة‌ یونگ

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد موسسه آموزش عالی نبی اکرم(ص)، شهر تبریز، استان آذربایجان شرقی، تبریز، ایران

2 عضو هیئت‌علمی دانشکده هنر موسسه آموزش عالی اسوه معاصر، شهر تبریز، استان آذربایجان شرقی، تبریز، ایران

doi
10.22070/negareh.2024.17700.3238
چکیده

 گرافیک راهی بی‌انتهاست و برای پایداری در دنیای مدرن، نیازمند ایده‌های نوین است. در این جستار، به ایدة فراموش‌شدة «ساحت تجسمی طلسم‌ها» پرداخته‌شده است. هرچند این ایده در دنیای مدرن امروزی، اغلب خرافاتی تلقی می‌شود، اما با مطالعه و بررسی لایه‌های مختلف ساحت تجسمی طلسم‌ها با چالش‌ها و یافته‌های متفاوتی روبه‌رو می‌شویم. این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل لایه‌های مختلف طلسم‌ها صورت گرفته و با بررسی نسخه‌‌های دست‌نویس ناخوانا، نقوش و تصاویر موجودات عجیب‌الخلقه و اشیای خاص؛ در پی پاسخ به این سؤال‌هاست که 1. ریشة‌ این تصاویر طلسمی چیست؟ 2. آیا متأثر از ضمیر پنهان و روان نگارنده‌اند، یا محصول جهانی ناپیدا و غیبی‌‌‌اند؟ 3. آیا می‌توان از ایدة «ساحت تجسمی طلسم‌ها» به‌عنوان منبعی نو و الهام‌بخش در گرافیک معاصر بهره برد؟ ظرافت و زیبایی این نقوش و تصاویر، ذهن را به‌سوی هنر سوق می‌دهد و دقیقاً در همین گذار است که آن‌ها دیگر از هویت علوم غیبی خود گسیخته، به وادی هنر گام می‌نهند. ازاین‌رو، می‌توان ساحت تجسمی طلسم‌ها را در زمرة یک اثر هنری نقد و تحلیل کرد. همچنین، برای خوانش معنا و مفهوم نهفته در آثار و اثبات این موضوع، از نظریة ضمیر پنهان یونگ بهره گرفته‌ایم و بر این باوریم که می‌توان با تحلیل کهن‌الگوهای موجود و شناخت صحیح ماهیت هر یک، به ارائه ایده و آثاری نو در گرافیک معاصر پرداخت. روش تحقیق این پژوهش ازنظر هدف کیفی و از منظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است و جنبه‌‌ای کاربردی دارد. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری‌شده‌ و با رویکرد نظری ضمیر پنهان یونگ، آثار تحلیل و بررسی شده‌اند. نتایج این پژوهش، با توجه به تحلیل‌ها و یافته‌های به‌دست‌آمده، نشان می‌دهد گسترة تجسمی غنی نقوش و کهن‌الگوهای موجود در تصاویر طلسم‌ها و نیز ماهیت معنایی و مفهومی آن‌ها با برداشت صحیح هنرمند در حوزة گرافیک به‌عنوان ایده‌ای نوین در طراحی گرافیک، ازجمله طراحی پوسترها، نشانه‌ها و غیره به‌خوبی استفاده‌شده است.