هویت مکانی و سایکوسوماتیک

نویسندگان

1 استاد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22111/gdij.2022.7268
چکیده

مفهوم هویت‌‌ مکانی تأثیرهای مهمی بر رفتار و دانش عاطفی و تجربی انسان داشته و بسیاری از پژوهشگران علوم بر این باورند که این مفهوم در الگو‌‌های شناخت‌شناسی جوامع نیز تأثیرهای غیرقابل‌اغماضی دارد. بسیاری از احساس‌‌های بشری که در قالب مفاهیمی چون دلتنگی، نوستالژی و هوم‌سیک‌شدن بر انسان عارض می‌‌شود، با این مفهوم رابطۀ خاصی دارد. اینکه هویت مکانی چگونه می‌‌تواند در این عرصه‌ها رفتار و احساس‌های بشری را کنترل کند، ازجمله پرسش‌‌های مهمی است که برای بسیاری از پژوهشگران علوم انسانی علوم شناختی و مغز و اعصاب مطرح است. این مقاله که برگرفته از یک طرح پژوهشی دورۀ دکتری در دانشگاه اصفهان است، سعی دارد با روش پدیدارشناختی و اتکا به تحلیل متن چهار نظریۀ جغرافیایی در این زمینه و ارزیابی واکنش احساس تعدادی از دانشجویان خوابگاهی دانشگاه اصفهان مبادرت کند؛ بنابراین را دریک بازدید در فضای پل خواجو‌ی اصفهان و فضای دادگستری قرار داده و نسبت و رابطۀ هویت مکانی و احساس‌‌های آن افراد در قالب دلتنگی، نوستالژی و هوم‌سیک‌شدن سنجش و نحوۀ عملکرد سیستم‌‌های عصبی آن‌ها در هریک از حالات ذکرشده با پاسخ آن‌ها به پرسشنامه ارزیابی شد. آنچه در این پژوهش براساس داده‌های اسنادی به‌عنوان تجارب نظری دانشمندان حوزۀ علوم شناختی و هویت مکانی و همچنین تجارب و آزمون‌های عملی به‌دست آمده، حکایت از چند اصل مهم دارد که می‌‌توان آن‌ها را در گزاره‌های زیر بیان داشت.* هویت مکانی یک ویژگی شناخت‌شناسی در قلمرو خُرد عاطفی انسان است.* تغییرات احساسی مطلوب در مخاطب سبب تحریک بازخوانی پرونده‌‌های حافظۀ ذهنی بافاصله زمانی نه‌چندان دور و تغییر‌‌های احساسی نامطلوب سبب بازخوانی حافظه رخدادهایی با زمان دورتری می‌‌شوند.* هویت مکانی گاه سبب شکل‌گیری نظم خاصی در چشم‌اندازهای گوناگون محیطی به‌عنوان یک واحد متکثر به‌نام دستگاه جغرافیایی می‌‌شود