رابطۀ بین سطح برخورداری از خدمات رفاهی و کیفیت زندگی در روستاهای پیرامون شهر زنجان (مورد مطالعه: دهستان زنجان رود بالا)

نویسندگان

1 استاد گروه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری رفاه اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22111/gdij.2022.7276
چکیده

روستاهای پیرامون شهری همزمان صحنۀ شکل‌گیری، رشد و تداوم فرصت‌‌ها و تهدیدهایی هستند که کیفیت زندگی و نحوۀ تأمین نیازهای ساکنان را تحت‌تأثیر قرار می‌‌دهد. هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطۀ بین سطح برخورداری از خدمات رفاهی و کیفیت زندگی بود. روش پژوهش، مشاهده‌ای از نوع توصیفی تحلیلی بود که در میان 333 نفر از ساکنان دهستان زنجان رودبالا انجام شد. نمونه‌‌ها با روش نمونه‌‌گیری طبقه‌‌ای متناسب با حجم و از بین روستاهای منتخب به‌صورت تصادفی انتخاب شدند. از آزمون همبستگی پیرسون برای آزمون فرضیه‌ها در نرم‌افزار آماری SPSS-22 استفاده شد. نتایج نشان داد بین برخورداری از امکانات رفاهی و کیفیت زندگی اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی رابطۀ آماری مثبت معنادار و بین امکانات رفاهی و کیفیت زندگی در روستاهای مورد مطالعه با متغیّر فاصله از شهر رابطۀ منفی و معنادار وجود دارد. روستاهای نزدیک‌تر به شهر در سطح پایین‌‌تری از رفاه اجتماعی بودند و برعکس هرچه از پیرامون شهر دورتر می‌‌شدند، از امکانات بالاتری برخوردار بودند. علاوه‌براین، پاسخگویان میزان سطح برخورداری از امکانات رفاهی و کیفیت زندگی را در بُعد اقتصادی متوسط رو به پایین و در ابعاد اجتماعی و زیست‌محیطی به‌صورت معناداری متوسط رو به بالا ارزیابی می‌‌کردند و تفاوت معناداری نیز از نظر میزان برخورداری از امکانات و کیفیت زندگی در روستاهای واقع در منطقۀ مورد مطالعه وجود داشت. رگرسیون چندمتغیّره نشان داد متغیّرهای مستقل در مجموع 6/12 درصد از واریانس متغیر کیفیت زندگی را پیش‌بینی کردند. به‌طورکلی، افراد کیفیت زندگی به همراه امکانات رفاهی روستا را متوسط رو به پایین ارزیابی کردند و بیشتر محروم بودند.