ارزیابی قابلیت اکولوژیک اراضی شهرستان فیروزآباد برای استمرار و گسترش فعالیتهای کشاورزی و مرتعداری
نویسندگان
1 دانشیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22111/gdij.2022.7278چکیده
کشاورزی فشرده و بهرهبرداری بیرویه از مراتع، موجب کاهش حاصلخیزی اراضی مستعد کشاورزی، افت کیفیت مراتع و تخریب محیطزیست شهرستان فیروزآباد شده است. بروز خشکسالیهای مستمر و کاهش تراز آب زیرزمینی نیز فعالیتهای بخش کشاورزی این شهرستان را تحتالشعاع قرار داده است؛ بنابراین، پژوهش حاضر با هدف بررسی قابلیت اکولوژیکی منطقه برای استمرار و گسترش فعالیتهای کشاورزی و مرتعداری انجام شد. با درنظرگرفتن مؤلفههای ارتفاع از سطح دریا، جهت جغرافیایی، درصد شیب، پوشش گیاهی، اقلیم، بافت خاک، میزان زهکشی خاک، حاصلخیزی خاک، فرسایشپذیری خاک و میزان آب، نسبتبه ارزیابی قابلیت اکولوژیک اقدام شد. در نهایت، با استفاده از روشهای ترکیب خطی وزنی (WLC) و میانگین وزنی رتبهبندیشده (OWA)، مناطق مستعد کشاورزی و مرتعداری شناسایی شدند. یافتههای پژوهش نشان داد که تنها بخش محدودی از اراضی شهرستان برای انجام فعالیتهای کشاورزی و مرتعداری مناسب هستند. بر اساس ارزیابیهای انجامشده به روشهای WLC و OWA بهترتیب 7/28 و 6/12 درصد از مناطق از ظرفیت متوسطی برای زراعت، باغداری و مرتعداری برخوردارند. این در حالی است که بهترتیب 1/71 و 6/84 درصد از اراضی شهرستان، دارای توان ضعیف یا فاقد توان لازم برای انجام فعالیتهای کشاورزی و مرتعداری هستند. با توجه به یافتهها، باید از توسعۀ کشاورزی فشرده در منطقه اجتناب شود. همچنین در مناطق دارای توان اکولوژیکی متوسط میبایست به کاشت متناوب محصولات کشاورزی، گسترش باغات کشاورزی و توسعۀ منطقی فعالیتهای مرتعداری بسنده شود. در مناطق دارای توان ضعیف نیز نهتنها باید از توسعۀ زراعتهای آبی خودداری شود، بلکه میبایست نسبتبه اجرای برنامههای مربوط به مدیریت مراتع نیز اقدام شود.