تأثیر هشت هفته تمرین تناوبی با شدت بالا (HIIT) بر تاب‌آوری روان‌شناختی، کیفیت زندگی، سطح کورتیزول و BDNFدر نوجوانان پرخاشگر

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد فیزیولوژی ورزشی ، گروه علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 استادیار، گروه علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

3 دکترای تخصصی فیزیولوژی ورزشی، گروه علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

doi
10.22089/spsyj.2026.19067.2657
چکیده

زمینه و هدف: پرخاشگری در نوجوانان یکی از مشکلات رایج رفتاری است که با کاهش تاب‌آوری روان‌شناختی، کیفیت زندگی پایین‌تر و اختلالات فیزیولوژیکی مانند افزایش کورتیزول و کاهش BDNF همراه است. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر هشت هفته تمرین تناوبی با شدت بالا بر تاب‌آوری، کیفیت زندگی، سطح کورتیزول و BDNF در دانش‌آموزان پرخاشگر بود.مواد و روش‌ها: این مطالعه نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون_پس‌آزمون و گروه کنترل به صورت تصادفی‌شده انجام شد. نمونه شامل ۲۰ دانش‌آموز پرخاشگر بود که به طور تصادفی به دو گروه آزمایش (10n=) و کنترل (10n=) تخصیص یافتند. گروه آزمایش به مدت ۸ هفته (هفته‌ای ۳ جلسه) تحت پروتکل تمرین تناوبی با شدت بالا قرار گرفت. متغیرهای وابسته شامل تاب‌آوری، کیفیت زندگی، سطح کورتیزول و BDNF (اندازه‌گیری با روش الایزا) بودند. داده‌ها با تحلیل کوواریانس و نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس نتایج نشان داد برنامه هشت‌هفته‌ای HIIT اثرات مثبت و معناداری بر تاب‌آوری (۰.۰۰1 p=)، کیفیت زندگی (۰.۰۰۲ p=)، کاهش کورتیزول (۰.۰۰۲ p=)و افزایش BDNF (۰.۰۰1 p=)داشت و فرضیه‌های پژوهش تأیید شدند. نتیجه‌گیری: برنامه تمرین تناوبی با شدت بالا به عنوان مداخله‌ای غیر دارویی مؤثر، می‌تواند تاب‌آوری و کیفیت زندگی را در دانش‌آموزان پرخاشگر بهبود بخشد و همزمان ، سطح کورتیزول و BDNF را به طور مطلوب تنظیم کند. این یافته‌ها پیشنهاد می‌کنند که HIIT به عنوان بخشی از برنامه‌های مداخله‌ای مدارس برای مدیریت پرخاشگری نوجوانان مورد توجه قرار گیرد.