تعیین فعالیت تکتونیکی پهنۀ گسلی قمشلو با استفاده از اندیسهای مورفومتری و ارزیابی بُعد فرکتالی شکستگیها و آبراههها (شمال باختر ایران)
نویسندگان
1 کارشناسیارشد تکتونیک، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
2 استادیار گروه زمینشناسی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
3 استادیار گروه زمینشناسی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران
doi
10.22111/gdij.2022.7284چکیده
گسترۀ مورد مطالعه در این پژوهش در شمالباختر ایران و در پهنۀ ایران مرکزی (کمربند ولکانیکی ارومیه- دختر) واقع شده است. دراین پژوهش هدف تعیین میزان فعالیت زمینساختی پهنۀ گسل قمشلو است. بهمنظور تحلیل ریختزمینساخت منطقۀ مورد مطالعه، از مطالعات صحرایی، ارزیابی ابعاد فرکتالی و شاخصهای مورفومتری استفاده شده است. بدینمنظور، ابتدا محدودۀ مورد مطالعه به 18 حوضه تقسیم شد. سپس 5 شاخص کمّی مورفومتری شاخص عدمتقارن حوضۀ زهکشی (Af)، شاخص تقارن توپوگرافی عرضی (T)، شاخص گرادیان - طول رودخانه (SL)، شاخص نسبت پهنای کف دره به ارتفاع دره (Vf) و منحنی انتگرال ارتفاع سنجی (Hi) محاسبه شده است. بهمنظور تعیین میزان فعالیت زمینساختی نسبی، شاخص زمینساخت فعال نسبی (Iat) نیز محاسبه شده است. این شاخص در منطقۀ مورد مطالعه به ردۀ 1 (فعالیت زمینساختی بالا) ردۀ 2 (فعالیت زمینساختی متوسط) و ردۀ 3 (فعالیت زمینساختی کم)، تقسیم شده است. همچنین از روش مربعشمار برای اندازهگیری بُعد فرکتالی گسلهای فعال و آبراههها استفاده شده است. بدینمنظور کل منطقه به شش شبکه تقسیم شده و با استفاده از نمودار لگاریتم- لگاریتم میزان بُعد فرکتال در هر شبکه محاسبه شده است. نتایج تحلیل فرکتالی گسلها نشان میدهد که بخش f پویاترین بخش منطقۀ مورد مطالعه است. درحالیکه نتایج تحلیل فرکتالی آبراههها فعالیت زمینساختی بیشتری را در بخش b بیشتر نشان میدهد. نتایج بهدستآمده از بررسی شاخصهای مورفومتری، تحلیلهای فرکتالی و شواهد صحرایی نشاندهندۀ فعالیت بیشتر بخش مرکزی (در میانۀ گسل قمشلو) و در بخشهای شمالی و جنوبی بهدلیل تراکم گسلی است.