تحلیل ادراک گردشگران داخلی از منظر چند حسی شهر یزد با تأکید بر حواس پنج‌گانه

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی و برنامه ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jut.2025.392115.1273
چکیده

پژوهش حاضر باهدف بررسی و تحلیل تجربیات گردشگران شهر یزد بر اساس ابعاد پنج‌گانه حسی و ارزیابی تأثیر این ابعاد بر ادراک کلی آن‌ها از منظر شهر یزد انجام شد. این مطالعه، به‌عنوان پژوهشی کاربردی در گروه تحقیقات توصیفی - تحلیلی، به‌صورت کمی و با روش پیمایشی اجرا شد. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه محقق ساخته‌ای بود که روایی صوری آن توسط کارشناسان تأیید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (94/0) احراز شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار تحلیل معادلات ساختاری (PLS-SEM) برای بررسی روابط بین ابعاد حسی و منظر چند حسی تحلیل شدند. نتایج آزمون فرضیه‌ها نشان داد که از میان متغیرهای حسی، بینایی تنها متغیری است که رابطه معناداری با منظر حسی شهر ندارد (t=0.144, β=-0.009)؛ بنابراین فرضیه مربوط به آن رد شد. در مقابل، چهار متغیر دیگر (شنوایی، چشایی، لامسه و بویایی) دارای رابطه مثبت و معناداری با «منظر حسی یزد» بودند. بیشترین تأثیر مربوط به حس لامسه (t=7.201, β=0/360) و سپس شنوایی (t=6.107, β=0.328) و چشایی (t=5.936, β=0.286) است، درحالی‌که تأثیر حس بویایی (t=3.807, β=0.194) ضعیف‌تر اما همچنان معنادار است. همچنین، تمامی ضرایب بار عاملی شاخص‌ها بالاتر از حد مجاز 4/0 قرار داشتند و روایی همگرایی مناسبی را نشان دادند. میانگین واریانس استخراجی (AVE) برای تمامی متغیرها بالاتر از 0.5 بود که نشان‌دهنده همبستگی قوی بین شاخص‌ها و سازه‌های مربوطه است. مقادیر آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی نیز بالاتر از 7/0 بود که پایایی داخلی مناسب مدل اندازه‌گیری را تأیید می‌کند. درنهایت، مقدار GOF محاسبه‌شده (673/0) بیانگر برازش قوی کلی مدل است.