بررسی تاثیر گنبد‌های نمکی بر روی کیفیت منابع آب زیرزمینی دشت راور (شمال استان کرمان)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنرکرمان، کرمان، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنرکرمان، کرمان، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد مخاطرات محیطی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنرکرمان، کرمان، ایران

doi
10.22111/gdij10.22111.2022.6999
چکیده

گنبد‌‌های نمکی یکی از عوامل مهم در تخریب منابع آبی مجاور خود محسوب می‌‌شوند. بر این اساس و با توجه به رخنمون‌داشتن 17 گنبد نمکی در منطقۀ راور استان کرمان، احتمال تأثیرپذیری آبخوان دشت راور از این ساختار‌‌های نمکی زیاد است؛ بنابراین در این پژوهش سعی شده است تا با استفاده از تحلیل‌‌ داده‌‌های هیدرولوژی و هیدروژئوشیمی، بررسی راه‌‌های تغذیۀ آبخوان و ارتباط آن با گنبد‌‌های نمکی مجاور، به بررسی موضوع پرداخته شود. در این راستا از اطلاعات 15 چاه بهره‌‌برداری استفاده شد؛ به‌طوری‌که با ترسیم نقشه‌‌های هم‌عمق و هم‌تراز آب زیرزمینی، مسیر و جهتِ جریان آب زیرزمینی تعیین شد. علاوه بر این با نمونه‌‌برداری از آب چاه‌‌ها، پارامتر‌‌های هیدروژئوشیمی آن شامل PH و هدایت الکتریکی (EC)، غلظت یون‌‌های بیکربنات (HCO3)، کلسیم (Ca)، کلر (Cl)، منیزیم (Mg) سدیم (Na) و غلظت یون سولفات (SO4) اندازه‌‌گیری شد. براساس نمودار پایپر ترسیم‌شده،40 درصد نمونه‌‌ها دارای رخسارۀ کلروره و سولفاته، 30 درصد رخسارۀ کربناته و بقیه رخسارۀ ترکیبی هستند. ترسیم نقشه‌‌های توزیع مکانی پارامتر‌های هیدروژئوشیمیایی، نشان از تفاوت در کیفیت منابع آب زیرزمینی در بخش‌‌های مختلف دشت دارد. با تلفیق نقشۀ‌‌ موقعیت گنبد‌‌های نمکی، نقشۀ رودخانه‌‌ها و نقشۀ زمین‌شناسی در محیط GIS و با توجه به مسیر‌‌های تغذیۀ آبخوان راور و نمونه‌‌برداری از آب رودخانه‌‌های مرتبط، گنبد‌‌های نمکی تأثیرگذار بر کیفیت منابع آب زیرزمینی شناسایی شدند. با توجه به شناسایی عوامل و مسیر‌‌های اصلی کاهش کیفیت منابع آبی دشت راور می‌‌توان برای کاهش اثرات نامطلوب آن، برنامه‌‌ریزی‌‌های لازم را انجام داد.