مشخصات محله‌‌ای اثرگذار در تملک مکان و ارتقای روابط اجتماعی و همسایگی برای دستیابی به شهرسازی مردم‌‌‌مدار (نمونۀ موردی: شهر مشهد)

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیای و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22111/gdij10.22111.2022.7000
چکیده

وقتی شهرها به مالکیت شهرداری یا دولت درمی‌آیند، مردم در مقام مستأجران شهر، احساس تعلق و مسئولیت نمی‌‌کنند؛ به‌همین‌دلیل، مالکان ناچارند خود هزینۀ اداره و مدیریت شهر را بر عهده گیرند. از آنجا که این نهادها، درآمد مشخص و پایداری ندارند، هزینه‌های اداره و نگهداری این مجموعه‌‌ها، اغلب از بدترین راه‌ها تأمین می‌شود. حال آنکه اگر مردم احساس تعلق کنند و دست به مکان‌سازی بزنند، هزینه و مسئولیت ادارۀ آن را می‌پذیرند. برای آزمون این فرض، این پژوهش درنظر دارد با بررسی دیدگاه‌های مردمی که بالاترین آمادگی را برای مدیریت و ادارۀ شهر دارند، دلایل و زمینه‌های بروز این روحیه را مورد ارزیابی قرار دهد. روش بررسی، توصیفی و تحلیلی بود. داده‌های موردنیاز، از نمونه‌ای به حجم 383 خانوار از 13 محلۀ شهری مشهد گردآوری شد. این داده‌‌ها با استفاده از ضریب همبستگی اسپیرمن، رگرسیون، فریدمن و آنوا تحلیل شد. نتایج نشان داد، مردمی که بالاترین آمادگی را برای مشارکت در روند ادارۀ شهر دارند، در محله‌هایی زندگی می‌‌کنند که ابعاد ادراکی- معنایی، اجتماعی، مدیریتی-سیاست‌گذاری، کالبدی و اقتصادی آن‌ها در شرایط مناسبی قرار دارد. اولویت‌بندی ابعاد مربوط نشان می‌دهد که احساس تعلق و تملک مکان، نقش بسیار فراتری از اقدامات کالبدی و مدیریتی محله‌ها داشته است؛ بنابراین بهترین پیشران مشارکت و حضور مردم در ادارۀ شهر، ادارۀ آن توسط مردم و به کمک دولت است