پهنه‌بندی فرسایش حوضۀ آبریز رزن با استفاده از مدل‌های منطق فازی، EPM و BLM در محیط GIS

نویسندگان

1 فارغ‌التحصیل دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه محقق اردبیلی، عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور نهاوند، ایران

2 استاد گروه جغرافیای طبیعی،گرایش ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد رشته آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

doi
10.22111/gdij10.22111.2022.7002
چکیده

آگاهی از میزان خطر فرسایش، امکان شناسایی نواحی بحرانی و اولویت‌بندی برنامه‌های مدیریتی و حفاظتی را فراهم می‌کند. این مطالعه با هدف استفاده از مدل‌های منطق فازی، EPM و BLM دربرآورد شدت فرسایش و محاسبۀ کل رسوب تولیدشده در مدت یک سال در حوضۀ آبریز رزن، به کمک فناوری سنجش از دور و GIS انجام گرفته است و سپس دقت هر یک از مدل‌‌های مورد مطالعه با یکدیگر مقایسه شد. براساس نتایج به‌دست‌آمده از مدل BLM، بیشتر منطقۀ مورد مطالعه در تیپ فرسایش کم قرار دارد. در ادامه با استفاده از مدل EPM مقدار کل رسوب تولیدشده در حوضۀ آبریز رزن محاسبه شد. بنا بر نتایج به‌دست‌آمده از مدل EPM، شدت فرسایش در منطقۀ مورد مطالعه در کلاس فرسایش متوسط قرار دارد. همچنین نتایج حاصل از عملگر گامای فازی 98/0 فازی فرسایش منطقۀ مورد مطالعه را در 5 دسته از خطر خیلی کم تا خیلی زیاد نشان داد. درنهایت نتایج اعتبار‌‌سنجی مدل‌‌ها نشان داد که نتایج مدل EPM با داده‌های برداشت‌‌شده در مطالعۀ میدانی مطابقت بیشتری دارد که نشان‌دهندۀ دقت مدل EPM در بررسی فرسایش در منطقۀ مورد مطالعه است. براساس پهنه‌بندی صورت‌گرفته با استفاده از مدل EPM به‌ترتیب 44/28، 16/32، 40/39 درصد از مساحت منطقه در کلاس‌های خطر خیلی‌کم، کم، متوسط قرار گرفته است.