جایگاه و کارکرد اختلاف قرائات در تفسیر «بیان السعادة فی مقامات العبادة
نویسندگان
1 دانشیاردانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز ،ایران
2 دانشجوی دکتری دانشگاه شهیدچمران اهواز،اهواز،ایران
3 دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز، ایران.
4 دانشیار و عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی،دانشگاه شیراز
doi
10.22034/qer.2022.7198چکیده
تفسیر «بیان السعادة» از مهمترین و کاملترین تفاسیر عرفانی شیعه است که با وجود رویکرد عرفانی از حیث مسائل کلامی، فقهی و اجتماعی قابل بحث است. سؤال اینکه تفاسیر عرفانی همچون بیان السعادة با دانش قرائات چگونه برخورد کردهاند؟ بهعبارتی مسئله قابل توجه این است که آیا دانش قرائات با رویکرد عرفانی مفسر میتواند ارتباطی داشته باشد؟ پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی جایگاه و کارکرد مسئلۀ قرائات را در تفسیر بیان السعادة مورد ارزیابی قرار داده است. نتایج پژوهش بیان میکند: جایگاه قرائات در نزد گنابادی در مقایسه با مفسران همعصر خویش جایگاهی قابل توجه داشته بهگونهای که وی، اهتمام ویژهای به بحث قرائات نشان داده و خاستگاه فکری ایشان، خاستگاهی روشی با رویکردی غیر حدیثی است. در بحث قرائات، گنابادی گاه به ترجیح قرائت مشهور و گاه غیر مشهور بهجهت تناسب آنها با سیاق آیات، مرجحات روایی، تبیین معنایی میپردازد؛ گاه هر دو قرائت را مورد توجه قرار داده و داوری میان آنها را رها کرده است. کارکرد قرائات در تفسیر بیان السعادة حول سه محور قابل ارائه میباشد: الف) گسترش و توسعه در معنای آیه؛ ب) تبیین معنای آیه؛ ج) رفع ابهام از معنای آیه. البته رویکرد عرفانی مفسر در بحث قرائات هیچ تأثیری نداشته است.
