تحلیل راهبردی بازیگران گردشگری شهری بافت تاریخی با رویکرد چند موضوع-چندبازیگر مطالعه موردی: بافت تاریخی شهر یزد
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
doi
10.22059/jut.2025.384818.1241چکیده
گردشگری تاریخی بهعنوان یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی و فرهنگی در شهرهای بافت تاریخی نظیر یزد، با پیچیدگیهایی در تعاملات و نقشهای ذینفعان مواجه است. تعدد نهادهای دخیل در مدیریت شهری و بهتبع آن تعدد در بازیگران مرتبط با بافت تاریخی و گردشگری شهری، یکی از عوامل دشواری و پیچیدگی سیاستگذاری گردشگری شهری است. بنابراین انبوه مسائل و موضوعات مرتبط گردشگری بافت تاریخی شهرها ازیکطرف و تعدد نهادها و بازیگران مرتبط، تبیین و تحلیل مسائل گردشگری بافت تاریخی را تبدیل به یک مسئله غامض و پیچیده کرده است. این پژوهش با روش مکتور (تحلیل چند موضوع-چند بازیگر) به تحلیل نقش ذینفعان مختلف در گردشگری بافت تاریخی یزد پرداخته است. روش مکتور (MACTOR) یک ابزار تحلیلی در مدیریت استراتژیک است که برای تحلیل مسائل پیچیده با محوریت چند موضوع و چند بازیگر به کار میرود. این روش با بررسی تأثیر متقابل بازیگران و موضوعات، همگرایی و واگرایی اهداف آنها را شناسایی کرده و برای طراحی استراتژیهای هماهنگ و مؤثر کمک میکند. نتایج نشان میدهد که برخی بازیگران کلیدی مانند سازمان مدیریت و برنامهریزی استان، معاونت سیاسی و امنیتی استانداری، و نیروی انتظامی بیشترین تأثیر را در میان ذینفعان دارند. درعینحال، سه دسته ذینفعان شامل ساکنین بومی، کسبه، و فعالان بخش گردشگری، بهعنوان بازیگران دو وجهی شناختهشدهاند که ضمن تأثیرگذاری، تحت تأثیر سایر بازیگران نیز هستند و استقلال کمی در عملکرد خود دارند. نقش شهرداری، اداره کل میراث فرهنگی و خود گردشگران نیز بهعنوان واسط تنظیمی در سیستم گردشگری بافت تاریخی تعریفشده است. تحلیلهای همگرایی و واگرایی اهداف ذینفعان نشان میدهد که توافق بالایی بر اهدافی مانند جذب گردشگر و ارتقای امنیت وجود دارد، درحالیکه اهداف اقتصادی کمتر موردتوافق قرارگرفته است. این یافتهها میتواند به سیاستگذاران در شناسایی ذینفعان همسو و طراحی استراتژیهای مؤثر برای توسعه گردشگری پایدار کمک کند.
