فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محاسبۀ دقیق مقدار تابش خورشیدی در یک گسترۀ مکانی، نقش مؤثری در اقلیم‌‌شناسی و کشاورزی منطقه، برآورد میزان تبخیر و تعرق، مکان‌یابی نیروگاه خورشیدی و به‌کارگیری سیستم‌‌های فتوولتائیک دارد. دقیق‌‌ترین روش برآورد تابش خورشیدی برداشت نقطه‌‌ای در ایستگاه‌های زمینی با استفاده از دستگاه‌‌های آفتاب‌‌نگار است که در آن اندازه‌گیری‌‌ها با استفاده از روش‌های درون‌یابی به یک سطح پیوسته تعمیم داده می‌‌شوند. هدف اصلی این تحقیق افزایش دقت پهنه‌‌بندی تابش خورشیدی در گسترۀ کشور ایران در قالب روش کوکریجینگ است. بدین منظور ابتدا میزان تابش خورشیدی با استفاده از مدل ارتفاع رقومی (DEM) و ابزار مکانیSolar Radiation  در نرم‌افزار ArcGIS محاسبه شد. در ادامه ضریب همبستگی (R) بین مقادیر به‌دست‌آمده از نرم‌‌افزار با مقادیر تابش خورشیدی اندازه‌‌گیری‌شده در ایستگاه‌های زمینی محاسبه شد. با توجه به 713/0R= بین این دو داده، با روش کوکریجینگ داده‌‌ها با هم تلفیق ‌شده و سطح پیوستۀ تابش خورشیدی برای کل کشور محاسبه شد. نتایج نشان داد که محاسبۀ تابش خورشیدی با استفاده از ابزار Area Solar GIS در مقایسه با داده‌های زمینی دقت کافی ندارند؛ ولی تلفیق این دو داده ضمن تأثیردادن توپوگرافی در محاسبۀ تابش خورشیدی، موجب افزایش دقت درون‌یابی به اندازۀ 11 درصد می‌شود؛ ازاین‌رو ممکن است مدل‌های موجود برای برآورد تابش خورشیدی در مقایسه با داده‌های زمینی در مقیاس کشوری دقت کافی را نداشته باشند، اما می‌‌توان از آن‌‌ها برای بهبود دقت درون‌یابی داده‌های زمینی استفاده کرد. براساس نقشۀ نهایی اکثر مناطق کشور به غیر از مناطق شمالی و شمال‌‌غربی بالاتر از متوسط جهانی (w/m2340) تابش خورشیدی دریافت می‌کنند