تحلیل و بررسی عوامل مؤثر در ارتقای پیاده‌مداری با رویکرد طراحی محیط در چهارچوب برنامه‌ریزی سبزراه‌‌‌ها (مطالعۀ موردی: کلان‌شهر مشهد)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ،گرگان ،ایران

2 استاد فضای باز و طراحی شهری، دانشگاه هوکشوله گایزنهایم،آلمان

3 استاد جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

4 استاد محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ،گرگان، ایران

doi
10.22111/gdij10.22111.2022.7010
چکیده

پیاده‌راه ابزاری مرتبط با سلامت اجتماعی، سبک زندگی شهری، اقتصاد شهری، کیفیت محیطی است. در دهه‌‌های اخیر این فضاهای شهری به دلایل مختلفی از جمله ایجاد مقیاس انسانی، افزایش پویایی و تعاملات اجتماعی، مسائل محیط زیستی، سلامت فردی و اجتماعی، ایجاد شادابی و جذب توریسم، بسیار مورد توجه صاحب‌نظران برنامه‌ریزی شهری قرار گرفته است. ا توجه به مسائلی چون گردشگر‌پذیری، 5/4 برابر‌شدن تعداد خودروها در دهۀ اخیر، افزایش میزان آلاینده‌‌های محیط زیستی ناشی از حمل و نقل، افزایش آمار کم‌تحرکی و اضافه‌وزن شهروندان و به‌طور‌کلی عدم‌مطلوبیت زیست‌پذیری این کلان‌شهر، نیاز به حمایت از حمل‌ونقل پاک و انسان‌محور احساس می‌‌شود. ایجاد یک محور پیادۀ مطلوب و سازگار با محیط زیست می‌‌تواند در ارتقای فضاهای باز پیاده‌محور  نقش بسزایی داشته باشد. آنچه در برنامه‌ریزی این فضاها می‌‌تواند نقش مؤثری بازی کند و اهداف ذکرشدۀ برنامه‌‌ریزان شهری را جامع عمل بپوشاند، پیشنهاد راهکاریست که قابلیت تطبیق با نیازهای مادی و معنوی شهروندان را در خود جای دهد. در تحقیق پیشِ‌رو علاوه‌بر معرفی سبزراه‌‌ها به‌عنوان بستری برای تحقق بسیاری از انتظارات برنامه‌ریزان شهری برای ایجاد تحول در فضای عمومی پیاده‌‌راه‌‌ها، سعی شده است انتظارات شهروندان از چنین فضاهایی نیز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در ایجاد تحول در فضای عمومی شهری مورد بررسی قرار گیرد. به این منظور با استفاده از پرسشنامه و روش‌‌های تجزیه‌وتحلیل و وزن‌دهی SAW  و AHP، به بررسی نظرات و انتظارات جامعۀ شهری از یک محور پیادۀ مطلوب و مؤثر در سبک نوین زندگی شهری پرداخته شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌‌دهد که سبزراه‌‌ها می‌‌توانند بستری برای تحول در سبک زندگی شهری و گرایش به پیاده‌روی و فعالیت روزانه و افزایش ارزش اقتصادی زمین تا میزان 23 درصد باشند. همچنین، استفاده از پوشش گیاهی، اختصاص خط ویژۀ دوچرخه و درنظرگرفتن اماکن پرتردد در برنامه‌ریزی این فضاها می‌‌تواند در افزایش تمایل شهروندان به پیاده‌روی، نقش بسزایی داشته باشد.