خوانش بینامتنی سنتهای فرهنگعامه در نگارههای هفت اورنگ ابراهیم میرزا با تأکید بر نگارة «اندرز پدر به فرزند دربارة عشق»
نویسندگان
1 استاد تمام دانشکده هنر، گروه پژوهش هنر دانشگاه الزهرا(س)
2 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشگاه الزهرا(س)
doi
10.22070/negareh.2023.17669.3218چکیده
فرهنگ، راه مشترک زندگی، اندیشه و کنش انسانها در یک جامعه و فرهنگعامه شامل آدابورسوم و باورهایی است که در دورههای مختلف شکلگرفته و خاستگاه هنر، ادبیات، فرهنگ و در یک کلمه هویت یک ملت است؛ بنابراین دریافت، فهم و معرفی فرهنگعامه در هر دوره و بررسی بازتاب آن در آثار بهجامانده، ضروری مینماید. آنچه خوانش بینا فرهنگی نامیده میشود نیز در پی کشف این معناست که پیشمتنهای درون فرهنگی یا برون فرهنگی یک متن چیست و درواقع آن متن بازتاب چه وجوه فرهنگی و از این نظر، وامدار کدام پیشمتنهاست. در پژوهش حاضر بازشناسی وجوه فرهنگعامة مردم خراسان در عصر شاهزاده ابراهیم میرزای صفوی در نگارههای نسخة هفتاورنگ ابراهیم میرزا و پیشمتنهای تصویری احتمالی بینا فرهنگی این وجوه موردبررسی قرارگرفته است. ازآنجاکه امکان بررسی تمام نگارهها، به دلیل حجم زیاد اطلاعات حاصل از خوانش وجود ندارد، نگارة «اندرز پدر به فرزند درباره عشق» از این نسخه انتخاب و بررسی شد. پرسشهای اصلی پژوهش عبارتاند از 1. در خوانش اولیه نگارة منتخب، چه وجوهی از فرهنگعامه و روش زندگی مردمان آن روزگار مشهود است؟ ۲. پیشمتنهای تصویری احتمالی بینا فرهنگی وجوه فرهنگعامه منعکس در این نگاره چیست؟ روش تحقیق تطبیقی- تحلیلی و روش گردآوری دادهها کتابخانهای- اسنادی است و در تجزیهوتحلیل دادهها بر مبنای نظریات نسل اول و دوم بینامتنیت، رولان بارت و مایکل ریفاتر، به تبیین پیشمتنهای درون فرهنگی و برون فرهنگی آثار مکتب مشهد پرداختهشده است. یافتههای پژوهش نشان داد خوانش اولیه نگارة منتخب، بسیاری از وجوه فرهنگعامة مردم خراسان در عصر ابراهیم میرزای صفوی را در قالب سنتهای مادی، رفتاری و گفتاری آشکار میسازد که با بررسی پیشمتنهای احتمالی تصویری و کلامی هر یک در خوانش ثانویه متن میتوان گفت بسیاری از آنها درون فرهنگی و برگرفته از فرهنگعامة مردم خراسان در این دوره است.
