شناسایی و تحلیل عوامل کلیدی مؤثر بر توسعه اکوتوریسم پایدار در بیابان لوت

نویسندگان

1 گروه مدیریت جهانگردی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 گروه مدیریت جهانگردی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.22059/jut.2024.376997.1212
چکیده

بیابان لوت ازجمله ژئوسیستم‌های منحصربه‌فرد ایران و جهان می‌باشد که سیر تکامل و تحول آن موجبات شکل‌گیری تنوع ذاتی آن را در کنار انحصار در خصوصیات محیطی فراهم نموده است. این دو ویژگی، یعنی تنوع و منحصربه‌فرد بودن، موجبات توانمندی‌های ذاتی این واحد در راستای توسعه گردشگری را فراهم نموده است. به همین منظور پژوهش حاضر، با تکنیک آینده‌پژوهی به شناسایی، اولویت‌بندی و تدوین مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده توسعه گردشگری بیابان لوت و ارائه چارچوبی مناسب جهت برنامه‌ریزی در افق 1415 می‌پردازد. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی، از نظر روش، ترکیبی از روش‌های اسنادی و پیمایشی و از نظر ماهیت بر اساس روش‌های آینده‌پژوهی، اکتشافی و تحلیلی است که با به‌کارگیری ترکیبی از مدل‌های کمی و کیفی انجام‌گرفته است. جهت جمع‌آوری داده‌ها عمدتاً از روش‌های اسنادی و دلفی استفاده‌شده است. همچنین برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار MICMAC استفاده‌شده است. در ادامه پس از برگزاری جلسات اولیه بحث با بیست نفر از نخبگان و متخصصان گردشگری به‌عنوان جامعه آماری تحقیق، از بین 40 مؤلفه اثرگذار استخراج‌شده از طریق مرور منابع و مصاحبه با صاحب‌نظران امر، تعداد 14 متغیر (دارای بیشترین اهمیت و عدم قطعیت در خصوص موضوع پژوهش) در قالب فاکتورهای توسعه‌ای به‌عنوان متغیرهای اصلی شناسایی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد، ضمن تحلیل تأثیرات متقابل میان عوامل، 5 نیروی پیشران سازنده بدیل‌های احتمالی آینده توسعه گردشگری بیابان لوت شامل: برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری توسعه گردشگری بیابان لوت، توسعه حکمرانی گردشگری بیابان لوت، تقویت حاکمیت کشور در توسعه گردشگری بیابان لوت، بهبود سیستم اقتصادی و بهبود حمایت مالی و سرمایه‌گذاری. تشکیل‌دهنده فضای توسعه و رونق گردشگری بیابان لوت در آینده هستند. در نتیجه با کاربست تکنیک آینده‌پژوهی و با مدنظر قرار دادن پیشران‌های کلیدی مذکور، تصمیمات و برنامه‌ریزی‌ها در راستای توسعه پایدار اکوتوریسم بیابان لوت جهت‌دار شده و در مسیر هدفمند قرار خواهند گرفت.