فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محراب‌ یا نماز گاه‌ یکی از جلوه‌گاه‌های معماری آیینی در دین اسلام به شمار می‌رود، به همین دلیل همواره سعی بر این بوده تا به بهترین صورت آذین یابند. هنرمندان طی اعصار مختلف با توجه به شرایط جغرافیایی و اقلیمی هر منطقه از مواد و مصالح مختلفی برای ساخت آن‌ها بهره جسته‌اند که ازجمله کمیاب‌ترین نمونه‌ها می‌توان به محراب‌های ساخته‌شده از چوب اشاره کرد. در حال حاضر تنها محراب تماماً چوبی برجا‌مانده در ایران، محراب مسجد جامع روستای ابیانه در نزدیکی کاشان است. درواقع هدف از انجام این پژوهش، ضمن معرفی، بررسی فنون ساخت و تزئین، تحلیل محتوایی کتیبه‌ها، همچنین مطالعه تناسبات و ترکیب‌بندی درِ محراب چوبی مسجد جامع ابیانه است. بر همین مبنا سؤال‌های پژوهش حاضر عبارت‌اند از: 1. از چه فنونی در ساخت و آرایه بندی محراب چوبی مسجد جامع ابیانه استفاده‌شده است؟ 2. تناسبات و کتیبه‌های به‌کاررفته در محراب مسجد جامع ابیانه به ترتیب دارای چه مؤلفه‌های بصری و محتوایی هستند؟ ازاین‌رو تلاش شد با روش تحلیلی- توصیفی به آن‌ها پاسخ داده شود. نتایج تحقیق نشان داد علی‌رغم گستردگی و تنوع به‌کارگیری نقوش گیاهی، به نظر می‌رسد سازنده با استفاده از نقوش هندسی و کتیبه‌هایی نظیر آیت‌الکرسی و دیگر سوره‌های قرآن کریم، به شکل نمادین به یکتایی خداوند و مضامین اخروی اشاره دارد. شیوة ساخت محراب، فاق و زبانه همچنین قاب و صفحه است. مضاف بر آن، مشخص شد در ترکیب‌بندی کلی و جزئی محراب از تناسبات طلایی استفاده‌شده است. البته فرضیه داشتن چارچوب و اسکلت پنهان درون دیوار نیز در این پژوهش برای اولین بار مطرح‌شده است.