توسعه مدل گردشگری اجتماعمحور در ایران: پژوهشی مبتنی بر مرور سیستماتیک و نظریه داده بنیاد
نویسندگان
1 گروه مدیریت و اقتصاد گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 گروه مدیریت و اقتصاد گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 گروه جغرافیای انسانی و برنامهریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jut.2024.376574.1211چکیده
گردشگری اجتماعمحور با هدف شامل نمودن جوامع محلی در توسعه گردشگری و به دنبال توزیع عادلانه منافع است اما اجرای آن با چالشهایی روبرو است. بنابراین، پیش از اتخاذ اقدامات باید به شناسایی علتها، زمینهها و مداخلهگرها مبادرت نمود زیرا هر جامعهای، با مسائل متفاوتی روبرو بوده و از اتخاذ رویکرد اجتماعمحور نیز نتایج متفاوتی کسب خواهد نمود. درهرحال، تاکنون مدلی جامع برای توسعه گردشگری اجتماعمحور متناسب با شرایط کشور ارائه نشده است. بدین منظور، مطالعه حاضر با تلفیق روشهای تحلیل سیستماتیک و دادهبنیاد به ارائه این مدل پرداخته است. چهار پایگاه نمایه کننده مقالات انتخاب و با استفاده از چکلیست پریزما و راهنمای ارزیابی انتقادی، 55 مقاله بهدستآمده بهدقت تحلیل شدند. نتایج نشان میدهند که سطح توسعه زیرساختی و اقتصادی مقصد و ادراک ساکنان از توسعه گردشگری شرایط علی گردشگری اجتماعمحور را شکل میدهند. همچنین، انسجام، همبستگی، هماهنگی بین ذینفعان و تعهدات مکانی و اجتماعی زمینهساز تمایل به مشارکت ساکنان محلی در توسعه گردشگری است. درهرحال، صرف وجود این زمینهها به معنای تحقق گردشگری اجتماعمحور نیست. در ایران به دلیل ساختار برنامهریزی متمرکز و بالا به پایین، دولت و رهبری در سطوح کلان و خرد میتوانند سبب تقویت یا تضعیف این زمینهها گردند. بدین ترتیب، توسعه گردشگری اجتماعمحور در کشور مستلزم اقدامات و استراتژیهای سیاستی، اجتماعی، اقتصادی و فنی است که به حصول پیامدهای آن شامل پایداری و تصویر مقصد یاری رساند. نتایج به طرحهای که هدف آنها توسعه گردشگری اجتماعمحور است کمک میکنند تا در صورت ناکامی شرایطی که باید کنترل یا دستکاری شوند را شناسایی نمایند.
