فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی ساختار جداول در نسخه‌های خطی تولید شده در دورۀ تیموری و صفوی نشان می‌دهد که با تکیه بر تعداد جدول زر، سبک‌های مختلفی از جدول‌کشی قابل شناسایی هستند. بر این اساس، سبک‌شناسی جداول زرین در سده‌های مذکور، به‌عنوان پژوهشی که تا به امروز انجام نپذیرفته است، ضروری می‌نماید. همچنین کمک به دقیق‌تر شدن تخمین تاریخ نسخه‌های بی‌تاریخ از طریق سبک‌شناسی جداول از دیگر الزامات انجام تحقیق حاضر است. هدف مقالۀ حاضر، شناسایی سبک‌های مختلف جدول‌کشی بر اساس ساختار تشکیل دهندۀ آنها از سدۀ نهم تا دوازدهم و خوانش نظام‌های حاکم بر ساختارهای جدول‌کشی است. سؤالات پژوهش عبارت‌اند از: 1- سبک‌های مختلف جدول‌کشی در سده‌های نهم تا دوازدهم کدام سبک‌ها هستند؟ 2- چه قوانینی حاکم بر سنت جدول‌کشی‌های زرین بوده‌است؟ در مقالۀ حاضر، به روش توصیفی- تحلیلی، جداول بالغ بر 450 نسخۀ تمام مُجدول، بررسی و تحلیل شده‌اند و شیوه جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و اسنادی صورت گرفته است. بر اساس تعداد جدول زر، سبک‌های پایه به این ترتیب از یکدیگر تفکیک شدند: جداول یک زر، دواله (دو‌زر )، مرصّع (سه‌زر ) و چهار زر. در مرحلۀ دوم بر اساس نوع تحریر جدول زر و تعداد و نحوۀ چینش جداول رنگین اعم از لاجورد و سبز و سرخ در کنار جداول زر، سبک‌های جدول‌کشی بدین ترتیب شکل گرفتند: هشت سبک با جدول یک‌زر، هشت سبک با جدول دواله، سه سبک با جدول مرصع و دو سبک با جداول چهار زر. همچنین بررسی‌ها، قوانین حاکم بر جدول‌کشی را نیز عیان ساخت: 1- ترسیم جدول زرِ مادر (آخرین جدول زر) با ضخامتی بیش از دیگر جداول زر. 2- الویت ترسیم تحریر غیر قرینۀ (سه‌تایی) برای جدول زرِ مادر 3- نشاندن جدول لاجورد به‌عنوان آخرین جدول در ساختارهای جدول‌کشی. 4- تأکید بر استفاده از رنگ‌های متضاد و مکمل در ساختار جداول چندخطی.