رویکرد بازارآب و الزامات آن

نویسندگان
doi
10.30490/aead.2005.132261
چکیده

گـذر از چالـش های پـیش روی مـدیریت منـابع آب کـشور، توسـعه و اجـرای رویکردهـایی را ضروری کرده است که بتوانند با مشارکت های اجتماعی و تقو یت نیروهـای بـازار منجـربـه حـل مـسائل  شوند. نقش مهم آب در فرا یند توسعه پایدار، بویژه برای کـشور مـا کـه بـا رشـد شـد ید تقاضـا (رشـد جمعیت و توسعه بخش کشاورزی ) همزمان با کاهش سطح منابع رو به روسـت، اهمیـت انتخـاب ایـن نوع رویکردها را بیشتر کرده است. این مقاله تقویت و تـشکیل بازارهـای آب را یکـی از رویکردهـای محوری در مدیریت منابع آب معرفی می کند ، به طوری که تقویت برنامه هـای دولـت در حفاظـت و  نظارت بر منابع آب کشور به کمک ابزارها و ن یروهای بازار و تقو یت نهادهای ناظر بـر بازارهـای آب صورت میگیرد و به طور حتم این ابزارها و نیروها دستیابی به هـد ف ها را خواهـد افـزود . در ایـن مقالـه الزامات تـشکیل بازارهـای آب بـه اصـلاحات در سـاختار قـوانین و حقـوق آب، اصـلاحات نهـادی و  سازمانی و توسعه شبکه های انتقال و آبرسانی طبقه بندی می شود. همچنـین عـواملی همچـون تـصریح حقوق آب، بازبینی در قوانین آب با رسمی شمردن مبادله وخرید و فروش آب، آزادی ورود و خروج به بازار، تشکیل نهادهای ناظر، بانکهای آب و مراجع و نهادهای محلـی حـل اخـتلاف از جملـه برنامـه  های اولویت دار در تشکیل این بازارها معرفی شده ا ست. در این باره باید گفت نقش دولت بـه عنـوان پــشتیبان اصــلی نیروهــای بــازار اهمیــت فراوانــی دارد و اصــناف و نهادهــای نــاظردر بــازار آب  میتوانند در اجرای سیستم ها و برنامه های کار امد تخصیص آب و بهبود الگوی مـصرف مفیـد باشـند . وجود نهادهای ناظر بر بازارهای آب، که دولتها عضو اصلی آن بـه شـمار مـی رونـد، نظـارت بـر دفـع  برون ریزها ( پساب های کشاورزی و فاضلاب های شهری و صنعتی) و تخصیص مصارف پایه و کنترل اضافه برداشت ها را تضمین می کند. البته در ایران از روزگار پیشین بازارهای سنتی آب وجود داشـته کـه در خصوص توسعه و رسمی شدن آنها، دولت ملزم به انجام اقدامات مؤثری بوده است.