نقش رفتارهای خود حامیگری و خود تخریبی نیازهای اساسی روانشناختی در پیامدهای رفتاری ورزشکاران: براساس نظریه خود مختاری
نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و حقوق، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی
2 استادیار گروه الهیات و فلسفه، دانشگاه پیام نور
doi
10.22089/spsyj.2024.17218.2511چکیده
هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسی ارتباط رفتارهای خود حامیگری و خود تخریبی نیازهای اساسی روانشناختی بر اهداف درونی و بیرونی، ذهنآگاهی و کیفیت خواب براساس نظریه خودمختاری در ورزشکاران است.مواد و روشها: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش حاضر، ورزشکارانی (دختر و پسر) با محدوده سنی 30-20 سال بودند که با سابقه حداقل سه سال در یکی از رشتههای ورزشی رقابتی (تیمی و انفرادی) فعالیت منظم داشتند و عضو یکی از تیمهای ورزشی در شهر تبریز بودند. تعداد 228 ورزشکار به صورت نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات در پژوهش حاضر پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک، پرسشنامه شاخص اهداف، پرسشنامه سنجش رفتارهای خود حامیگری و خود تخریبی، پرسشنامه شاخص کیفیت خواب پیتزبورگ و پرسشنامه مقیاس ذهنآگاهی، توجه و هوشیاری بود. به منظور تحلیل دادهها از روش آماری همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس یکراهه استفاده شد. برای انجام محاسبات آماری از نرمافزار اس.پی.اس.اس نسخه 26 در سطح معناداری 05/0 و همچنین از نرمافزار ام پلاس نسخه 4/7 جهت ترسیم مدل مسیر استفاده شد.یافتهها: نتایج همبستگی پیرسون نشان داد رفتارهای خود حامیگری ارتباط مثبتی با اهداف درونی و ذهنآگاهی داشتند. در مقابل نیز، رفتارهای خود تخریبی ارتباط منفی با اهداف درونی داشتند. همچنین نتایج تحلیل واریانس یکراهه نشان داد تفاوت معناداری در متغیرهای تحقیق براساس تحصیلات، جنسیت و وضعیت تأهل وجود داشت، اما در رشتههای تیمی و انفرادی وجود نداشت. نتیجهگیری: به طور کلی نتایج نشان داد احتمالاً ورزشکارانی که رفتارهای خود حامیگری بیشتری را در خود توسعه میدهند، رضایتمندی از نیازهای بیشتری را تجربه کرده، ذهنآگاهتر بوده و این ذهنآگاهی تمرکز فرد را بر روی اهداف درونی افزایش داده و منجر به عملکرد ورزشی بهینه و تسهیل بهزیستی روانشناختی میشود. از اینرو، به مربیان و روانشناسان ورزشی پیشنهاد میشود با بهرهگیری از رفتارهای خود حامیگری مداخلاتی با هدف کمک به ورزشکاران برای بازیابی خود با تأکید بر محتوای هدف جهت ارتقای رضایتمندی از نیازهای اساسی روانشناختی در جهت ارتقای سطح عملکرد، تداوم آن و همچنین سلامت روان ورزشکاران قدم بردارند.