ارزیابی تحلیلی میزان خیالینگاری معماری در آثار نسل اول و دوم نقاشان قهوهخانه
نویسندگان
1 دانشیار گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد
2 گروه معماری، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.
3 گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
doi
10.22070/negareh.2023.16698.3100چکیده
نقاشی قهوهخانه یا خیالینگاری یکی از جلوههای هنر مردمی است. این شیوه، توانسته است با زبان ساده خود، مردم کوچه و بازار و با ویژگیهای هنریاش، پژوهشگران را متأثر سازد. نقاشان قهوهخانه بر باورها و سنتهای عامیانه تأکید دارند و نقاشی خود را با آنچه در ذهن دارند ترسیم میکنند. نقاشان خیالینگار، مضامین پردههای خود را از متن جامعه، همانجایی که خود از آن برخاستهاند، انتخاب میکنند. از سویی دیگر، معماری ظرف زندگی است و همه صورتهای زندگی در آن متجلی میشود. معماری (با همه گستردگی خود) در آثار هنری نمود مییابد و نقاشی قهوهخانه نیز به همین اعتبار، شایسته مطالعه معماری است. پس مسئله پژوهش، شناخت تحلیلی مفاهیم معماری، اجزا و عناصر سازهای و معماری و عناصر تزیینی در آثار نقاشی قهوهخانه است. هدف اصلی تحقیق عبارت است از شناخت معماری در آثار نقاشی قهوهخانه به تفکیک نقاشان نسلهای مختلف؛ و به تفکیک مضامین پردهها. بر همین اساس، سؤالات پژوهش عبارتاند از: 1. تغییر نسل در نقاشان قهوهخانه، چه تأثیری بر میزان خیالینگاری معماری داشته است؟ 2. خیالینگاری معماری در پردههای با کدام مضمون، بیشتر بوده است؟ روش تحقیق این مقاله، توصیفی- تحلیلی- تاریخی و شیوه جمعآوری اطلاعات، کتابخانهای است. متغیرهای مستقل تحقیق عبارتاند از مفاهیم معماری (شکل، فضا و نظم)؛ اجزا و عناصر (سازهای و معماری)؛ عناصر تزیینی. متغیر وابسته نیز عبارت است از میزان خیالینگاری معماری. نتایج مطالعه انجامشده نشان میدهد که میزان خیالینگاری معماری در پردههای نقاشان نسل اول، کمتر از نقاشان نسل دوم است. همچنین میزان خیالینگاری معماری در پردههای با مضمون رزمی بیش از سایر مضامین است.
