فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیرامون پایه‏گذاری تجوید دیدگاه‏های متفاوت و در برخی موارد متضادی وجود دارد. از سویی برخی آن را به‌عنوان یک فن عام که اختصاصی به اسلام، قرآن و حدیث ندارد، قلمداد می‏کنند؛ از دیگر سو اندیشمندان قرآن‏پژوه آن را از معارف قرآن که تأثیر شایانی در فهم هر چه بیشتر معانی قرآن دارد، بیان می‏کنند. ازاین‌رو، این نوشتار پس از بررسی دیدگاه اندیشمندان پیرامون پایه‏گذاران و اهداف پیدایش تجوید، بیان و تحلیل سیر تکامل این دانش، اثبات پیدایش تجوید، پس از فروفرستادن قرآن کریم، در پی پاسخ به این پرسش بنیادین است که نقش مستقیم و غیرمستقیم قرآن در پیدایش و پایه‏گذاری تجوید چیست؟ روش این پژوهش تحلیلی ـ توصیفی است که با بررسی آیات قرآنی و سخنان معصومان (ع)، به پرسش اصلی پاسخ می‏دهد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد: نقش مستقیم قرآن در پیدایش تجوید عبارت‌اند از: ترغیب به رعایت آرامش و درنگ در قرائت؛ وفاق معنایی ترتیل و تجوید در قرآن؛ تجوید درآمد تدبر در آیات قرآنی؛ حق تلاوت و پیوند آن با فهم معانی قرآن؛ و دعوت قرآن به سرمشق‏گیری از هنجارهای رفتاری پیامبر (ص). نقش غیرمستقیم قرآن که با حجیت‏بخشی به حدیث و سنت معصومان (ع) حاصل می‏شود، عبارتند از: ارزش‏دهی به تعلیم و آموزش قرآن؛ تأکید بر ترتیل همراه با صدای نیکو؛ سفارش به یادگیری قرائت و تجوید؛ تبیین و تعریف ترتیل و تجوید. عوامل فوق به‌عنوان بازگوکننده میزان تأثیرگذاری قرآن در پایه‏گذاری تجوید است.