مطالعه تطبیقی اعجاز پیامبران اولوالعزم در قرآن و متون تفسیری با متن و نگارههای نسخه روضهالصفا (جلد اول) محفوظ در کتابخانه ملی فرانسه
نویسندگان
1 کارشناس ارشد رشته هنر اسلامی گرایش نگارگری، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
2 استاد دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز و دانشگاه آتاتورک ارزرم
3 استادیار دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
doi
10.22070/negareh.2023.16789.3107چکیده
یکی از نسخههای تاریخی مصور کتاب «روضهالصفا فی سیرت الانبیاء و الملوک و الخلفا» نوشته میرخواند است که در موزه ملی فرانسه نگهداری میشود. بخشی از متن این کتاب به داستان اعجاز پیامبران اولوالعزم اختصاص دارد و پنج نگاره با موضوع معجزات پیامبران اولوالعزم در این نسخه به تصویر درآمده است. هدف از این تحقیق، شناسایی میزان مطابقت نگارههای اعجاز پیامبران اولوالعزم و متن نسخه روضهالصفا با روایات قرآن و متون تفسیری است تا مشخص گردد این نگارگران تا چه میزان از بیان تصویری معجزه به منبع اصلی آن یعنی قرآنکریم وفادار ماندهاند. سؤال اصلی تحقیق حاضر این است: متن و نگارههای اعجاز پیامبران اولوالعزم در روضهالصفا با روایات قرآنی و تفاسیر تا چه میزان مطابقت دارند؟ این تحقیق به روش توصیفی، تطبیقی و تحلیلی به جستجوی ویژگیهای تصویری و محتوایی آنها میپردازد. نمونههای مطالعاتی و روش گِردآوری اطلاعات این پژوهش با استفاده از منابع اینترنتی و کتابخانهای انجام شده است. از نتایج این مطالعه میتوان پیبرد، با توجه به اینکه منبع اصلی نگارش کتاب روضهالصفا، کتبی با مضامین تاریخی، مذهبی و قرآن است؛ با اینوجود، تفاوتها و شباهتهایی میان روایت متن و تصویر (روایت کاتب و نگارگران) این کتاب با روایت اعجاز پیامبران اولوالعزم در تفاسیر(شیعی و سنی) و آیات قرآن وجود دارد و میرخواند در بیان موضوع اعجاز پیامبران اولوالعزم از تفاسیر بهخصوص تفسیر شیعی استفاده نموده است و هنرمند در ترسیم آن بیشتر به متن روضهالصفا و تفسیر شیعی وفادار مانده است. همچنین نگارهای در این نسخه، تصویرسازی شده که از آن با عنوان معجزه شفای نابینایان و بیماران مبتلا به پیسی توسط حضرت عیسی(ع) یاد میکنند در حالیکه با توجه به آنچه در این مقاله گفته خواهد شد این نگاره مربوط به معجزه زنده کردن مردگان آن حضرت است که بیشترین میزان انطباق را با متن روضهالصفا دارد و به تفسیر شیعی بسیار نزدیک است.