اثر راهبردهای فراشناخت بر شبکه‌های توجه دانش‌آموزان فعال در شوت فوتسال

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران.

2 گروه روانشناسی ورزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شهاب دانش، قم، ایران.

doi
10.22089/spsyj.2025.17920.2565
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر راهبردهای فراشناخت بر شبکه‌های توجه در دانش‌آموزان فعال هنگام یادگیری شوت فوتسال انجام شد.مواد و روش‌ها: ۴۵ دانش‌آموز دختر پایه یازدهم به صورت تصادفی انتسابی در سه گروه (کنترل، تجربی الف و تجربی ب) قرار گرفتند. گروه‌های تجربی در چهار جلسه تمرینی (هر جلسه۶۰ دقیقه‌) شرکت کردند. گروه تجربی الف تمرینات شوت بغل پا را همراه با تمرین دقت در مقابل بنر تعیین‌شده اجرا کرد، درحالی‌که گروه تجربی ب همان تمرینات را همراه با راهبردهای فراشناخت انجام داد. برای ارزیابی شبکه‌های هشداردهنده، جهت‌دهی و کنترل اجرایی تمام شرکت‌کننده‌ها پیش و پس از مداخله، آزمون شبکه‌های توجه را اجرا کردند. برای بررسی فرضیه‌های پژوهش تحلیل واریانس آمیخته انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد برای شبکه کنترل اجرایی، اثر تعاملی زمان × گروه معنی‌دار بود (24/0= η2p ،003/0=P ،67/6=(88و2)F)، و نمرات پس‌آزمون تحت تأثیر نوع گروه قرار گرفت. همچنین اثر اصلی زمان (14/0= η2p ،012/0= P ،83/6= (42و1)F) و اثر اصلی گروه (16/0=η2p ، 026/0= P ،01/4= (42و2)F) نیز معنی‌دار بود. آزمون تعقیبی بونفرونی نشان داد که گروه تجربی ب عملکرد بهتری نسبت به گروه کنترل داشت (026/0P=)، اما بین گروه تجربی الف و گروه کنترل و نیز بین دو گروه تجربی تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد (05/0P>). برای شبکه‌های هشداردهنده و جهت‌دهی، هیچ‌یک از اثرهای اصلی و تعاملی معنی‌دار نبودند (05/0P>).نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که راهبردهای فراشناخت می‌توانند عملکرد شبکه کنترل اجرایی را بهبود بخشند، اما تأثیر قابل‌توجهی بر شبکه‌های هشداردهنده و جهت‌دهی ندارند. این عدم تأثیر احتمالاً به‌دلیل ساختار نسبتاً خودکار شبکه‌های هشداردهنده و جهت‌یابی است؛ برخلاف شبکه کنترل اجرایی که متکی بر نظارت درونی و انعطاف‌پذیری شناختی است و آموزش‌های فراشناختی عمدتاً هدف آن را تشکیل می‌دهند. این نتایج می‌تواند در طراحی برنامه‌های آموزشی و تمرینی مفید باشد و بر پتانسیل فراشناخت برای بهینه‌سازی برنامه‌های تمرینی تأکید می‌کنند.