فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیل به‌عنوان شایع‌ترین مخاطره طبیعی در طول دهه‌های گذشته، پیامدهای محیطی و اقتصادی- اجتماعی زیادی را در درون دشت‌های سیلابی ایجاد کرده است. از آنجا که فعالیت‌های کشاورزی حریم رودخانه‌ها در دشت‌های سیلابی که در اصطلاح محلی "چم" نامیده می‌شوند، انجام می‌گیرد، بنابراین وقوع سیلاب و تغییر بستر رودخانه‌ها می‌تواند باعث از بین رفتن زمین‌های کشاورزی در محدوده چم ها شود. وقوع سیلاب 12 فروردین سال 1398 در رودخانه خرم‌آباد، باعث تغییر بستر رودخانه در بخش‌های زیادی از رودخانه و فرسایش زمین‌های کشاورزی چم ها، تخریب باغات و کانال‌های انتقال آب به مزارع برنج گردید. هدف از این تحقیق، ارزیابی تغییرات بستر رودخانه در نتیجه سیلاب و فرسایش زمین‌های کشاورزی چم ها که معیشت سکونت‌گاه‌های روستایی اطراف رودخانه وابسته به آن‌هاست، می‌باشد. از ابزار مختلفی مانند تصاویر ماهواره‌ای Sentinel قبل(2 فروردین) و بعد از سیلاب(1 اردیبهشت)، تصاویر گوگل ارث و نرم‌افزارهای Arc GIS و ENVI جهت تحلیل بخش‌های مختلف تحقیق استفاده‌شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بستر رودخانه در چندین نقطه عریض‌تر و جابجا شده و در مسیر دیگری جریان یافته است. دلیل جابجایی‌ها، شدت سیلاب، رسوبات سست و فرسایش پذیر آبرفتی و دخالت‌های جوامع روستایی به شکل گسترش زمین‌های کشاورزی در چم های حاشیه رودخانه بوده است. جابجا و عریض شدن بستر رودخانه، سبب فرسایش زمین‌های کشاورزی 20 چم مورد مطالعه به میزان 3/48 هکتار و کاهش برداشت برنج به مقدار 7/95 تن شده است. از دیگر نتایج تحقیق می‌توان به آسیب‌پذیری روستاها بر اساس میزان خسارت ناشی از فرسایش چم ها و کاهش برداشت برنج اشاره نمود، به‌طوری‌که بیشترین خسارت به روستاهای پایین‌دست و کمترین خسارت به روستاهای در بالادست رودخانه وارد شده است.