تحلیل پیشران‌های کلیدی مؤثر بر پذیرش گردشگری جامعه‌محور در سکونتگاه‌های روستایی با رویکرد آینده‌پژوهی مطالعۀ موردی: شهرستان شیروان

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 استاد گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22111/j10.22111.2021.6531
چکیده

دهه پایانی قرن بیستم بسیاری از برنامه‌ریزان اجتماعی - اقتصادی، گردشگری را روش مطمئن با چشم‌انداز بسیار روشن برای توسعه روستاها، به‌ویژه محروم‌ترین آن‌ها معرفی کرده‌اند. به‌طوری‌که مشارکت جوامع محلی و تمرکززدایی از مراجع برنامه‌ریزی دیرزمانی است، به‌عنوان یکی از اصول پذیرفته‌شده در برنامه‌های توسعه پیراشهری کشورهای پیشرفته به کار گرفته می‌شود. لذا هدف پژوهش حاضر این است که عوامل کلیدی و پیشران‌های اصلی بر پذیرش گردشگری جامعه‌محور در سکونتگاه‌های روستایی شهرستان شیروان شناسایی و تحلیل شود. روش تحقیق این پژوهش از نوع کاربردی و بر اساس ماهیت، توصیفی- تحلیلی است، جمع‌آوری اطلاعات به روش اسنادی و میدانی بوده است. پرسش‌نامه جهت استخراج پیشران‌های کلیدی مؤثر بر شکل‌گیری گردشگری جامعه‌محور در سکونتگاه‌های روستایی شهرستان شیروان، در قالب پرسشنامه میک‌مک تهیه و در بین اعضای جامعه نمونه توزیع و تکمیل‌شده است. تعداد 25 پرسشنامه برای کارشناسان حوزه روستایی، ارگان‌های مربوطه در نظر گرفته شد. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و تحلیل ساختاری تأثیرگذاری هریک از شاخص‌های مؤثر بر شکل‌گیری گردشگری جامعه‌محور سکونتگاه‌های روستایی از نرم‌افزار Micmac استفاده شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد، با توجّه به امتیاز بالای اثرگذاری مستقیم و غیرمستقیم، عوامل16 گانه در 4 گروه اصلی پیشران‌های کلیدی در آینده توسعه گردشگری سکونتگاه‌های روستایی شهرستان شیروان شناسایی شدند که عوا‌ملی از قبیل فزونی درآمد فعالیت‌های وابسته به بخش گردشگری، مستقیم(+2) غیرمستقیم (961+)، رضایت کلی بازدیدکننده‌ها از جاذبه‌های گردشگری و رتبه‌بندی با توجه به هدف بازدید مستقیم(2+) غیرمستقیم(487+)، تنوع سرمایه‌گذاران در بخش گردشگری و افزایش سرمایه‌گذاری‌های غیردولتی در روستا مستقیم(1+)غیرمستقیم(513+)، اقلیم مناسب گردشگری، وجود چشم‌اندازهای زیبا، شگفت‌انگیز و منحصربه‌فرد و مراتع غنی و انواع گیاهان دارویی و خوراکی، مستقیم (1+)غیرمستقیم (297+) از مهم‌ترین عوامل به شمار می‌رود.