برآورد هدررفت فسفر از طریق رواناب با به‌کارگیری دستگاه شبی‌ساز باران در خاک‌های آهکی حوزه آبخیز تلخه‌رود

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران

2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران

3 دانشجوی دوره دکترای رشته علوم و مهندسی خاک، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران

doi
10.22092/ijwmse.2018.110541.1301
چکیده

هدررفت فسفر خاک از طریق رواناب ممکن است، باعث بالا رفتن غلظت فسفر آب‌های سطحی به ­اندازه­ا­ی شود که موجب شکفتگی جلبکی در سامانه‌­های آبی شود. در نتیجه، بررسی ارتباط بین غلظت فسفر محلول رواناب و غلظت فسفر فراهم خاک برای مدیریت فسفر در آب­‌های سطحی و  نیز تعیین سطح بحرانی فسفر فراهم خاک ضروری است. برای انجام این­کار، از 30 نقطه حوزه آبخیز تلخه­رود که فسفر فراهم آن­ها در دامنه گسترده­ای قرار داشت، نمونه­های خاک برداشت شدند. پس از تعیین ویژگی­های عمومی، فسفر فراهم خاک‌ها با استفاده از روش‌های اولسن، مهلیچ-3، سلطان­پور و صافی آغشته به اکسید آهن اندازه­گیری شد. سپس، نمونه­های خاک با فشردگی یکسان درون سینی­هایی به ابعاد 30 در 60 سانتی­متر ریخته و به مدت 30 دقیقه در شیب پنج درصد تحت باران با شدت 75 میلی­‌متر بر ساعت قرار داده شدند. از رواناب خروجی در فواصل زمانی مختلف نمونه­برداری و غلظت فسفر محلول آن­‌ها اندازه­گیری شد. همبستگی بین فسفر محلول رواناب و فسفر فراهم خاک‌ها که به چهار روش اندازه‌گیری شده بودند،­ معنی­دار بود. غلظت آستانه فسفر فراهم برای روش­‌های اولسن، مهلیچ-3، صافی آغشته به اکسید آهن و سلطان­پور به­ترتیب 86، 140، 52 و 49 میلی­‌گرم بر کیلوگرم به‌­دست آمد. همچنین، هر چهار روش غلظت آستانه‌ فسفر محلول رواناب را در بازه­ باریک 0.38 تا 0.4 میلی­‌گرم بر لیتر نشان دادند.