ارزیابی تأثیر ورمی‌کمپوست جامد، عصاره ورمی‌کمپوست و جلبک دریایی بر برخی صفات فیزیومورفولوژیکی چای ترش (Hibiscus sabdariffa L.)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 پژوهشکده علوم زمین

3 دانشگاه تهران

4 دانشگاه صنعتی مالک اشتر

5 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22067/agry.2026.96982.1263
چکیده

به‌منظورارزیابی تأثیر ورمی‌کمپوست جامد، عصاره ورمی‌کمپوست و عصاره جلبک دریایی بر برخی صفات کمی وکیفی گیاه چای ترش آزمایشی به ‌صورت اسپلیت‌پلات-فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در شهرستان تفتان، استان سیستان و بلوچستان در سال زراعی 1401 اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل ورمی­کمپوست جامد در دو سطح صفر و 10 تن در هکتار به‌ عنوان عامل اصلی و محلول‌پاشی عصاره ورمی‌کمپوست در سه سطح 5/0، 1 و 5/1 میلی‌لیتر بر لیتر و محلول‌پاشی عصاره جلبک دریایی در سه سطح 5/1، 3 و 5/4 میلی‌لیتر بر لیتر به‌صورت فاکتوریل به عنوان عامل فرعی بودند. نتایج  ﺗﺠﺰﯾﻪ وارﯾﺎﻧﺲ ﻧﺸﺎن داد که کاربرد ورمی­کمپوست جامد، محلول‌پاشی سطوح عصاره ورمی‌کمپوست و عصاره جلبک دریایی برای تمام صفات فیزیومورفولوژیکی مورد انداره گیری معنی­دار بود. اثر متقابل کاربرد ورمی­کمپوست جامد، محلول‌پاشی سطوح عصاره ورمی‌کمپوست و جلبک دریایی برای تمام صفات معنی­دار شد. بیشترین ارتفاع بوته، قطر ساقه، تعداد شاخه جانبی، تعداد غوزه در بوته، کربوهیدرات، آنتوسیانین، عملکرد اقتصادی و عملکرد زیست توده در کاربرد کود ورمی­کمپوست جامد در سطح 10تن در هکتار به ‌دست آمد. بیشترین عملکرد زیست توده 2/27604 کیلوگرم در هکتار به دست آمد که نشان دهنده افزایش 45/47 درصدی نسبت به تیمار شاهد بود، بیشترین عملکرد کاسبرگ 17/2629‌ کیلوگرم در هکتار به دست آمد که نشان دهنده افزایش 12/33 درصدی نسبت به تیمار شاهد بود و بیشترین میزان آنتوسیانین 79/3 میلی‌گرم به دست آمد که نشان دهنده افزایش 8/35 درصدی نسبت به تیمار شاهد بود و از کاربرد عصاره ورمی‌کمپوست در سطح 5/1 میلی‌لیتر و عصاره جلبک دریایی در سطح 5/4 میلی‌لیتر حاصل شد، کاربرد کودهای اکولوژیک ، ضمن افزایش عملکرد محصول، متابولیت‌های ثانویه چای ترش را نیز در راستای افزایش خاصیت دارویی آن بالا می‌برند؛ از این رو در جهت کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی و نیل به اهداف کشاورزی پایدار، کاربرد کودهای ارگانیک حائز اهمیت است.