پژوهشی تاریخی_معناشناختی در دیوارنگارههای بقعه سهلبن علی شهر آستانه (استان مرکزی)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد. گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشکدگاه هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
2 استاد گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده هنرهای تجسمی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
doi
10.22070/negareh.2023.16684.3143چکیده
بقعه سهلبن علی مزار_مدرسهای است که در جنوب غربی استان مرکزی در شهر آستانه واقع شده است. براساس شواهد تاریخی هستۀ اصلی این بنا پیش از دوران صفویه بنیاد نهاده شده و دارای تزئینات مختلف از جمله کتیبهنگاری، دیوارنگاری، نقاشی پشت شیشه و... است که در این میان دیوارنگارهها هم به دلیل وسعت بسیار و هم به دلیل نقوش جانوری فراوان، آنهم در مکانی مذهبی قابل توجه هستند. به همین منظور این پژوهش پس از بررسی ویژگیهای کیفی و همچنین تعیین تاریخ دیوارنگارهها، با هدف بررسی علل استفاده از نقوش جانوری در مکانی مذهبی، در صدد پاسخگویی به این سوال است که بهکارگیری نقوش جانوری در بنایی مذهبی برچهاساس و تحت تاثیر چه شرایطی رخ داده است؟ پژوهش پیشرو به روش توصیفی- تحلیلی صورت پذیرفته است.روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانهای و میدانی(عکاسی، گردآوری اطلاعات بومی و...) صورت گرفته است. نتایج این پژوهش نشان میدهد دیوارنگارهها تنها جنبه تزئینی نداشته و احتمالا بازتابی از اندیشه عرفانی مسلط بر محیط اجتماعی در زمانه خود است که نگارگر آن تحت تاثیر حضور متصوفه و تسلط خانقاهها در شهر، سعی در نمادپردازی آیات قرآن با الهام از ادبیات عرفانی و بهخصوص مثنوی منطقالطیر عطار داشته است. دیوارنگارهها هم از نظر سبک و هم با استناد به شواهد تاریخی متعلق به دوران قاجار است و دارای درجات مختلف کیفی از نظر شیوه اجرا هستند. از دیگر نتایج این پژوهش میتوان به یافتن نشانههایی از دیوارنگاری پنهان شده در زیر گچ اشاره نمود که احتمال وجود نمونههای مشابه دیگری را در بنا افزایش میدهد.
