تحلیل پیشران‌های ژئوپلیتیکی گردشگری کلانشهر تهران با رویکرد آینده پژوهی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22059/jut.2024.361408.1139
چکیده

گردشگری شهری یکی از پویاترین مؤلفه‌های مهم توسعة کنونی شهرهاست که در حوزة برندسازی در سطوح (محلی، ملی و فراملی) اثرگذار است. ازاین‌رو، مسئله پژوهش حاضر این است که پیشران‌های مؤثر بر وضعیت آینده ژئوپلیتیک گردشگری کلان‌شهر تهران کدام می‌باشند و چه ارتباطی بین این متغیرها از نظر تأثیرگذاری و تأثیرپذیری وجود دارد؟ روش این پژوهش کمی – کیفی (آمیخته) است و از رویکرد آینده‌پژوهی در تحلیل آن استفاده‌شده است. یافته‌های پژوهش گویای آن است که در مرحلة نخست، با روش دلفی 30 عامل شناسایی شد. آنچه از وضعیت پراکندگی متغیرهای مؤثر بر وضعیت ژئوپلیتیک گردشگری کلان‌شهر تهران می‌توان فهمید، وضعیت ناپایدار سیستم است؛ زیرا بیشتر متغیرها در اطراف محور قطری صفحه پراکنده هستند. بنابراین، 4 دسته (عوامل تأثیرگذار، عوامل دو وجهی، عوامل تأثیرپذیر و عوامل مستقل) قابل‌شناسایی هستند. نتایج تحقیق نشان داد 5 متغیر به‌عنوان تأثیرگذارترین عامل در ژئوپلیتیک گردشگری کلان‌شهر تهران شناسایی‌شده‌اند که شامل بر حسب ماتریس اثرگذاری مستقیم و غیرمستقیم می‌توان گفت که شاخص H1 (سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی) در رتبة اول تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم قرارگرفته است. شاخص A5 (هتل‌ها و مال‌ها و مراکز تجاری بزرگ) در رتبة دوم تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم قرارگرفته است. شاخص H8 (برگزاری جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها، کنفرانس‌ها و سمینارها) در رتبة سوم تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم قرارگرفته است. شاخص C4 (مرکزیت اقتصادی) در رتبة چهارم تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم قرارگرفته است. شاخص A4 (متروی شهری) در رتبة پنجم تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم قرارگرفته است.