فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نستعلیق دومین خط خاص ایرانیان است و بنیاد اولیه آن به تغییر قلم نسخ و تعلیق در نسخه‌های خطی نیمه دوم قرن هشتم هجری برمی‌گردد. در همین رابطه تاکنون چند نسخه خطی که حرکات اولیه قلم نستعلیق در آن‌ها وجود داشته است، معرفی و ارائه گردیده است. با توجه به تاریخ کتابت و ویژگی‌های خط‌شناسانه به نظر می‌رسد نسخه خطی دیوان اشعار عماد کرمانی در کتابخانه مجلس شورای اسلامی (IR.1584) نیز یکی از این نُسخ باشد و می‌توان در آن رگه‌های نستعلیق آغازین را ملاحظه کرد. از این‌رو هدف از این مطالعه بررسی نستعلیق آغازین در این نسخه است و در پی پاسخ به این سوال است که قلم به‌کار رفته در خوشنویسی نسخه عماد فقیه کرمانی از چه نوعی است و چه ویژگی‌هایی دارد؟ با توجه به اهمیت و ضرورت پژوهش درباره نسخه‌های به‌جای مانده از قرن هشتم هجری/ چهاردهم میلادی، و عدم وجود مطالعه مستقل از نسخه عماد کرمانی، لذا انجام چنین پژوهشی ضرورت می‌یابد. این پژوهش در زمره پژوهش‌های توسعه‌ای قرار دارد و به‌شیوه توصیفی-تحلیلی انجام ‌شده ‌است. روش گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای (اسنادی) و مشاهده مستقیم نسخه است؛ و روش تحلیل اطلاعات کیفی می‌باشد. در بررسی نسخه‌شناسی براساس صفحه تتمّه و ترقیمه مشخص گردید که این نسخه در 783هـ.ق/ 1381م. ‌کتابت ‌شده ‌است و براساس ارزیابی‌های تاریخی احتمالاً این نسخه تحت حمایت شاه ‌شجاع در شیراز یا سلطان حسین جلایر در بغداد تهیه ‌شده ‌است. در تحلیل خط‌شناسی می‌توان خط این نسخه را چیزی مابین خط نسخ و تعلیق (نسخِ تعلیق‌آمیز) قرار داد و آن را نسخ متمایل به تعلیق دانست که زمینه‌ساز پیدایش خط نستعلیق است.