فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعه شهر‌نشینی و فعالیت‌های صنعتی منجر به تغییرات چشمگیری در مشخصات فیزیکی سطح زمین، ترازمندی انرژی و درنتیجه سبب تغییر آب‌وهوای محلی در شهر‌های بزرگ شده است. از این رو برای بررسی نقش شهر در تغییر آب‌وهوای محلی، جزیره‌ی گرمایی/سرمایی کلان‌شهرهای ایران مورد سنجش قرار گرفت. در این پژوهش برای ارزیابی جزیره‌ی گرمایی/سرمایی کلان‌شهرهای ایران، ابتدا شهر‌هایی که جمعیتی بیشتر از 500 هزار نفر داشتند؛ انتخاب گردیدند. برای واکاوی شدت جزیره‌ی گرمایی/سرمایی از داده‌های دمای رویه‌ی سنجیده‌ی مودیس تررا و آکوا در بازه‌ی زمانی 1381 تا 1396 به‌صورت روزانه استفاده شد. بدین منظور ابتدا مناطق ساخته‌شده‌ی شهری به کمک داده‌های کاربری اراضی مودیس انتخاب گردید. سپس اختلاف بیشترین و کمترین طول و عرض جغرافیایی شهر به دست آمد و از هر طرف محدوده‌ی شهر به اندازه‌ی آن گسترش داده شد تا محدوده‌ی ناشهر مشخص شود. برای آنکه بتوان جزیره‌ی گرمایی/سرمایی هر شهر را بر اساس زیبوم شهر مورد سنجش قرار داد از روش نوینی در این پژوهش استفاده شد. بدین صورت که بیشترین فراوانی دما در میان یاخته‌های ناشهر در هر روز، به عنوان نماینده‌ی دمای ناشهر انتخاب گردید؛ و شدت جزیره‌ی گرمایی/سرمایی شهر بر اساس اختلاف تمامی یاخته‌های شهر از دمای نماینده‌ی ناشهر به دست آمد. نتایج این تحقیق نشان داد در روز‌هنگام در تمامی شهر‌های ایران به غیر از کلان‌شهر رشت که در زیمان مرطوب و معتدل خزری قرار دارد، جزیره‌ی سرمایی با شدت 3/0- تا 1/6- درجه‌ی سلسیوس تشکیل می‌گردد. شدت جزیره‌ی سرمایی روز‌هنگام در کلان‌شهرهای واقع در زیمان بیابانی بیشتر است. در شب‌هنگام بر روی تمامی کلان‌شهرهای ایران جزیره‌ی گرمایی با شدت 5/0 تا 3 درجه‌ی سلسیوس تشکیل می‌گردد. شدت جزیره‌ی گرمایی در کلان‌شهرهای واقع در زیمان بیابانی کمتر از سایر کلان‌شهرها است؛ و حتی بر روی کلان‌شهر زاهدان در شب نیز جزیره‌ی سرمایی ضعیفی تشکیل می‌گردد.