گونهشناسی آرایههای تزئینی بازشوهای شهر تاریخی ماسوله (مطالعه موردی: محله ریحانهبر)
نویسندگان
1 دانشیار گروه فرش، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران
2 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز
3 استاد گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز
4 دانشیار دانشکده معماری و شهرسازی، گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز
doi
10.22070/negareh.2022.16594.3084چکیده
ماسوله یکی از محدود فضاهایی تاریخی و قابل سکونت در کشور ایران است که تداوم هنرهای ایرانی اسلامی در قرون متمادی در آن رایج بوده است. محله ریحانهبر ماسوله دارای گونههای متنوعی از بازشوهای مشبکی است که از الگوهای تزئینی محصورکنندهای ساختهشدهاند. هدف پژوهش؛ شناخت انواع بازشوها و آرایههای تزئینی موجود در بازشوهای محله ریحانهبر ماسوله است. سؤالهای تحقیق ازاینقرار است: 1- بازشوهای ابنیه تاریخی محله ریحانهبر ماسوله در چندین سطح دستهبندی میگردند؟ 2- چه الگوهای تزئینی در بازشوها بکارگرفتهشدهاند و میزان فراوانی الگوهای جدید به قدیمی در آرایههای تزئینی بازشوهای محله ریحانهبر چگونه است؟ روش تحقیق بهصورت توصیفی- تحلیلی است و شیوه گردآوری اطلاعات بهصورت اسنادی و میدانی است. نتایج پژوهش نشاندهنده آن است؛ آرایههای تزئینی بازشوهای محله ریحانهبر به سه روش؛ گرهچینی، قوارهبری و منبتکاری اجرا گردیدهاند. بازشوهای محله ریحانهبر در شش سطح؛ بازشوهای تلفیقی، فاقد سربریه (روزن بالای پنجره)، بازشوهای کتیبهدار فاقد سربریه، سربریههای فاقد طرح حاشیه (تکی)، سربریههای کتیبهای (تکی) و ارسی دستهبندی میگردند. درمجموع پانزده الگوی تزئینی در بازشوهای محله ریحانهبر بکارگرفتهشدهاند که از این میان، الگوهای گره شمسههشت مربع و قوارهبری بته و جقه بیشترین الگوهای تکرارشونده هستند. محله ریحانهبر دارای شش الگوی جدید و نه الگوی رایج (اصیل) در ماسوله است.
