نمود خصلت‏‌های هنری رضا عباسی در ارقام و کتیبه‌‏هایش

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه هنر، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر، تهران

doi
10.22070/negareh.2022.15689.2957
چکیده

رقم زنی رضا عباسی در تاریخ نگارگری ایران بی‏‌سابقه بوده است. این هنرمند نقاش با گام نهادن در قلمرو پرطمطراق خوشنویسان و به‌کارگیری سبک و سیاق ایشان، دست به نوشتن کتیبه‏‌هایی آشکار بر تک‏برگی‌‏ها و کتاب نگاره‌هایش زده و حتی در ثبت جنبه‌‏های مختلف هنرآفرینی خود بر آثار، از آنان نیز پیشی می‌‏گیرد. او درواقع از فعل رقم زنی که پیش‌تر مقصود از آن تنها صیانت از اصالت کار و ثبت اثر به نام نقاش بود، تعریفی تازه ارائه داده و در این زمینه نیز مورد تأسی پیروانش واقع گردیده است. هدف تحقیق پیش ‏رو، بررسی چگونگی حضور رضا عباسی در آثارش، از خلال رقم‏‌ها و کتیبه‌‏هایی که بر آن‌ها نگاشته، بوده و دو سؤال مطرح است: 1. ارقام و کتیبه‌‏های رضا در دوره‏‌های مختلف چه ویژگی‌‏هایی را به نمایش می‏‌گذارند و روند تحول آن‌ها به چه صورت است؟ و 2. این ارقام و کتیبه‏‌ها به چه ترتیب خصلت‏‌های هنری این نقاش بی‌‏بدیل را نمود می‌‏بخشند؟ روش تحقیق، نظریه‌‏پردازی داده بنیاد است که یکی از مهم‏‌ترین استراتژی‏‌های پژوهش کیفی محسوب می‌‏شود و ابزارهای تولید داده برای این پژوهش، مشاهده و بررسی رقم‏‌ها و کتیبه‌‏هاست. تحقیق دو بخش را شامل است: ابتدا توصیفی مبسوط از شیوه‏‌ی نگارش و محتوای دست‏‌نوشته‌‏های این هنرمند و سیر تحول آن‌ها عرضه‌شده و اظهارات سایر پژوهشگران در این باب محل نقد و بازبینی واقع گردیده است. سپس نحوه‏‌ی بازنمایی جایگاه، حالات و دیدگاه‌‏های او در شیوه‌‏ی نگارش و پردازش رقم‌‏ها و کتیبه‏‌ها مورد تحلیل قرارگرفته است. نتایج حاصله از بروز دگرگونی عمده در رقم زنی رضا عباسی پس از سال 1018 و ظهور تعیّن و تشخّص در رقم وی پس‌ازاین تاریخ حکایت دارد و پژوهش حاضر ویژگی‏‌های هنری او _همچون خلاقیت، برون‏‌نگری، خودآگاهی، خودباوری، تجربه‏‌گری و غیره را در نگاشته‌هایش عیان دیده و رقم‌‏های این هنرمند را بازتابی آشکار از حضور وی در آثار یافته است.

کلیدواژه‌ها