نمود خصلتهای هنری رضا عباسی در ارقام و کتیبههایش
نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه هنر، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر، دانشگاه هنر، تهران
doi
10.22070/negareh.2022.15689.2957چکیده
رقم زنی رضا عباسی در تاریخ نگارگری ایران بیسابقه بوده است. این هنرمند نقاش با گام نهادن در قلمرو پرطمطراق خوشنویسان و بهکارگیری سبک و سیاق ایشان، دست به نوشتن کتیبههایی آشکار بر تکبرگیها و کتاب نگارههایش زده و حتی در ثبت جنبههای مختلف هنرآفرینی خود بر آثار، از آنان نیز پیشی میگیرد. او درواقع از فعل رقم زنی که پیشتر مقصود از آن تنها صیانت از اصالت کار و ثبت اثر به نام نقاش بود، تعریفی تازه ارائه داده و در این زمینه نیز مورد تأسی پیروانش واقع گردیده است. هدف تحقیق پیش رو، بررسی چگونگی حضور رضا عباسی در آثارش، از خلال رقمها و کتیبههایی که بر آنها نگاشته، بوده و دو سؤال مطرح است: 1. ارقام و کتیبههای رضا در دورههای مختلف چه ویژگیهایی را به نمایش میگذارند و روند تحول آنها به چه صورت است؟ و 2. این ارقام و کتیبهها به چه ترتیب خصلتهای هنری این نقاش بیبدیل را نمود میبخشند؟ روش تحقیق، نظریهپردازی داده بنیاد است که یکی از مهمترین استراتژیهای پژوهش کیفی محسوب میشود و ابزارهای تولید داده برای این پژوهش، مشاهده و بررسی رقمها و کتیبههاست. تحقیق دو بخش را شامل است: ابتدا توصیفی مبسوط از شیوهی نگارش و محتوای دستنوشتههای این هنرمند و سیر تحول آنها عرضهشده و اظهارات سایر پژوهشگران در این باب محل نقد و بازبینی واقع گردیده است. سپس نحوهی بازنمایی جایگاه، حالات و دیدگاههای او در شیوهی نگارش و پردازش رقمها و کتیبهها مورد تحلیل قرارگرفته است. نتایج حاصله از بروز دگرگونی عمده در رقم زنی رضا عباسی پس از سال 1018 و ظهور تعیّن و تشخّص در رقم وی پسازاین تاریخ حکایت دارد و پژوهش حاضر ویژگیهای هنری او _همچون خلاقیت، بروننگری، خودآگاهی، خودباوری، تجربهگری و غیره را در نگاشتههایش عیان دیده و رقمهای این هنرمند را بازتابی آشکار از حضور وی در آثار یافته است.