تحلیل نگرش جامعۀ روستایی به برنامههای توسعه در قلمرو جغرافیای رفتار فضایی مطالعۀ موردی: بخش مرکزی شهرستان ورزقان
نویسندگان
1 دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 - دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22111/j10.22111.2021.6351چکیده
در مطالعه حاضر، نگرش افراد به برنامهریزی توسعه و ادراکات محیطی آنها در مورد آسیبها و پیامدهای برنامهها در جامعه روستایی بخش مرکزی شهرستان ورزقان بررسی و تحلیل شده است. تحقیق از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی بوده و در پرتو «روش تحقیق آمیخته» به شیوه طراحی اکتشافی (مدل توسعه ابزار)، دارای دو مؤلفه روششناختی (کیفی و کمی) است. در فاز یک با بهرهگیری از نرمافزار مکسکیودا و با استفاده از روش کیفی «پژوهش دروننگری هدایتشده» عملکرد ذهن و فکر مشارکتکننده، مشاهده و گزارش شده و سپس در فاز دوم بر اساس نتایج بخش کیفی، به توسعه ابزار با استفاده از معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی با نرمافزار اسمارت پی. ال. اس اقدام شده است. این پژوهش تعداد 30 نفر مشارکتکننده دارد که بهصورت نمونهگیری گلولهبرفی انتخاب شدهاند. نتایج نشان میدهد «به مشارکت نگرفتن ذینفعان در برنامههای توسعه» به همراه «عدم آیندهنگری صحیح» از عوامل مهم بروز آسیبهای مربوط به مرحله تدوین و «ضعف سازوکارهای نظارتی» از عوامل مهم پیدایش آسیبهای اجرای برنامههای توسعه است. با توجه به دیدمان غالب در برنامههای توسعه، نتایج پیامدهای حاصل نشان میدهد علیرغم فعالیتهای عمرانی و زیربنایی قابلتوجه در روستاها، برنامههای توسعه نتوانستهاند به اهداف مطرح نائل شوند. استفاده نامناسب از فناوری و مقرونبهصرفه نبودن آن، نهادینه نشدن مشارکت نظاممند به دلیل ضعف در طراحی و بهکارگیری الگویی بهینه در این زمینه، استقرار نامناسب صنایع تبدیلی و توجه ناکافی به گردشگری روستایی بهعنوان مهمترین پیامدهای آسیبهای برنامهریزی توسعه روستایی مطرح در منطقه موردمطالعه هستند.
