بررسی و مطالعۀ جایگاه زنان و خاتونها در عصر مغول با استناد به شواهد تاریخی و داده های باستانشناسی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد باستان شناسی دانشگاه تهران

2 استادیار گروه باستان شناسی

3 دانشجوی کارشناسی ارشد باستان شناسی دانشگاه هنر اصفهان

4 دانشجوی کارشناسی ارشد باستان¬شناسی دانشگاه تهران Mbahramin@ut.ac.ir

doi
10.22059/jwica.2012.29138
چکیده

یکی از ملاکهای مهم ارزیابی یک جامعه، توجه و یا عدم توجه به زنان و حضور آنها در عرصه های مختلف اجتماعی است. تا جایی که توجه به زن از عوامل ترقی و عدم توجه به او در جامعه، دیدگاهی غیر مترقی و از علل عقب ماندگی محسوب می شود. در ادوار مختلف زندگی بشر به اهمیت نقش زنان در کنار مردان کمتر پرداخته شده است. در قرون میانی اسلام با ورود مغولان تا حدودی وضعیت زنان دگرگون شد و آنان توانستند تا اندازه ای آزادانه‌تر در کنار مردان در امور گوناگون جامعه به ایفای نقش بپردازند. با توجه به پژوهش حاضر، که با بهره‌گیری از منابع مکتوب تاریخی (رشیدالدین فضل الله همدانی، عطاملک جوینی، ابن بطوطه و...) و مدارک باستان شناسی (مینیاتور، سفال) صورت گرفته است، معلوم گردید؛ جایگاه برجستة زنان (به ویژه خاتون‌ها) در مناسبات سیاسی و اجتماعی و همچنین بازتاب بارز حضورشان در حکومت، ریشه در زندگی بی‌پیرایه و سلوک ساد? عشیره‌ای آنها، در دوران قبل از به قدرت رسیدن مغولان، داشته است. جامعه‌ای که در آن زنان همدوش مردان به فعالیت می‌پرداخته‌اند و جایگاهی همسان با آنان داشتند. تساهل و تسامح مذهبی مغولان نیز از دیگر عواملی هستند که به این روند حضور زنان در جامعه دامن زده است.