اثر سیستمهای تغذیه شیمیایی و غیر شیمیایی بر برخی صفات رشدی، عملکرد و اجزای عملکرد برنج(Oryza sativa L.) رقم هاشمی– مطالعه موردی در شهرستان لاهیجان استان گیلان
نویسندگان
1 دانشگاه محقق اردبیلی
2 دانشگاه آزاد اسلامی
3 دانشگاه علوم پزشکی تهران
4 دانشگاه بین المللی امام رضا
5 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22067/agry.2022.77867.1121چکیده
بهمنظور مقایسه اثر سیستمهای تغذیه شیمیایی و غیر شیمیایی بر عملکرد، اجزای عملکرد و برخی صفات رشدی در برنج (رقم هاشمی) ( Oryza sativa L.) شهرستان لاهیجان، آزمایش مزرعهای بهصورت اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در دو مکان (مزرعه کشاورز و مزرعه دانشگاه) در سال 1397 اجرا شد. عاملهای آزمایشی شامل تغذیه در سه سطح (شاهد، شیمیایی، بومشناختی) بهعنوان عامل اصلی و نوع ماده آلی (شاهد، کمپوست زباله شهری، بیوچار و آزولا) در چهار سطح بهعنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج تجزیه مرکب نشان داد که بیشترین عملکرد دانه با میانگین 3699 کیلوگرم در هکتار در تیمار مصرف کود شیمیایی و بیوچار و کمترین عملکرد دانه بهمیزان 2209 کیلوگرم در هکتار (40 درصد کاهش)، در شاهد (بدون مصرف کود) و بیشترین تعداد خوشه در بوته با میانگین 28 عدد خوشه در بوته در تیمار مصرف کود شیمیایی بههمراه بیوچار مشاهده شد. بالاترین ارتفاع بوته در تیمارهای شیمیایی و بومشناختی (استفاده از اردک) با حضور بیوچار بهترتیب 3/128 و 5/124 سانتیمتر و کمترین ارتفاع بوته برنج بهمقدار 3/108 سانتیمتر، در شاهد (بدون مصرف کود) مزرعه دانشگاه مشاهده شد. بیشترین درصد پروتئین دانه در شرایط مصرف کود شیمیایی بههمراه بیوچار بهمقدار 26/8 درصد و کمترین درصد پروتئین بهمیزان 81/6 درصد، در شاهد (بدون مصرف کود) بهدست آمد. از نظر جذب عناصر ماکرو، بیشترین مقدار نیتروژن، فسفر و پتاسیم دانه بهترتیب با میانگین 79/1، 37/0 و 265/0 درصد در تیمار کود شیمیایی و بیوچار و کمترین مقدار نیتروژن، فسفر و پتاسیم دانه بهترتیب با میانگین 18/1، 21/0 و 132/0 درصد، در شاهد (بدون مصرف کود) مشاهده شد. در تیمارهای فرعی، بیشترین تأثیرگذاری روی مقدار نیتروژن، فسفر و پتاسیم دانه در تیمار مصرف بیوچار بههمراه کود شیمیایی و بومشناختی بود. درصد جذب عناصر غذایی در تیمار شیمیایی و بیوچار نسبت به سایر تیمارها بیشتر و معنیدار بود. سیستمهای آلی و غیر شیمیایی اثرات متفاوتی در عملکرد گیاه برنج داشت و باعث کاهش میزان مصرف کودهای شیمیایی و افزایش عملکرد (شیمیایی و بیوچار بهمیزان 3699 کیلوگرم، 67 درصد نسبت به شاهد، شیمیایی و کمپوست زباله شهری بهمیزان 3396 کیلوگرم و 53 درصد نسبت به شاهد و شیمیایی و آزولا بهمیزان 3243 کیلوگرم در هکتار و 47 درصد بیشتر نسبت به شاهد) میشوند. بیوچار باعث افزایش رشد، عملکرد و افزایش قابلیت جذب عناصر غذایی گیاه برنج شد.