بررسی سیر نگارش قرائات قرآن کریم
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای فلسفه و کلام اسلامی، پردیس فارابی دانشگاه تهران
2 دکترای علوم وقرآن حدیث دانشگاه قم، رئیس گروه فعالیت های قرآن وعترت دانشگاه قم
doi
10.22034/qer.2020.4668چکیده
علم قرائات قرآن کریم، از باسابقهترین و پر تألیفترین موضوعات علوم قرآن است. تأثیر این دانش بر علم تفسیر و ادبیات عرب اهمیت آن را دوچندان میکند. نگارش قرائتهای مختلف قرآن کریم پس از عصر نقل شفاهی قرائات آغاز گردید و از نخستین سدههای هجری موردتوجه و عنایت ویژه علماء، ادیبان، مفسران و قرآنپژوهان قرار گرفت و در این زمینه آثار بسیاری تألیف گردید. این آثار ابتدا بهصورت بخشی از تفاسیر و کتابهای علوم قرآن و حدیث و ادبیات عرب و سپس بهصورت نگاشتههای مستقل در قالبهای گوناگونی مانند «مُفرَده» (تکنگاری)، «موسوعه» (جامع نگاری) و توجیه نگاری وجوه قرائات به روشهای محرره (منضبط) و مرسله (آزاد) تدوین یافت. تحقیق پیش رو، به روش نگاهی اجمالی به آثار نگاشته شده در علم قرائت دارد و با بررسی اولین کتابهای علم قرائت، قدمت این دانش را نشان میدهد. همچنین با پیجویی کتابهای مهم علوم قرآن، تفسیر، حدیث و ادبیات، میزان شیوع و گستردگی علم قرائت در هر یک ازاینگونه کتابها در میان آثار شیعه و اهلسنت موردبررسی قرار میگیرد. علاوه بر این نوشتار حاضر با گونه شناسی کتابهای مربوط به علم قرائت، خواننده را با انواع مختلف تحقیقات علم قرائت آشنا میسازد. بدین ترتیب مقاله حاضر میتواند راهنمای مناسبی برای محققان رشته علوم قرآنی باشد تا آثار نگاشته شده در علم قرائت را بشناسند و بتوانند در تحقیقات خود از این آثار استفاده کنند.
