فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خشکسالی به‌عنوان مخاطره‌آمیزترین سانحه طبیعی، یک نوع ناهنجاری اقلیمی می‌باشد که علاوه بر کیفیت آب بر عملکرد محصول نیز تأثیر می‌گذارد. لذا جهت برنامه‌ریزی‌های بلندمدت، بایستی وضعیت اقلیمی مناطق نیز مشخص گردد. با توجه به ای رویکرد، در مطالعه حاضر، به ارزیابی اثرات خشکسالی بر کیفیت آب‌های سطحی (شوری) و تأثیر خشکسالی و شوری بر رانت زمین‌های کشاورزی پرداخته شد. بدین منظور ابتدا با استفاده از شاخص SPI طبقات خشکسالی در منطقه مشخص و با استفاده از مدل QUAL2K به شبیه‌سازی شوری در رودخانه طالقان پرداخته شد. در ادامه با استفاده از رهیافت ریکاردین در قالب داده‌های ترکیبی تأثیر متغیرهای اقلیمی، شوری، متغیرهای اقتصادی و اثرات متقابل آن‌ها بر رانت زمین‌های کشاورزی ارزیابی گردید. نتایج حاصل از مدل QUAL2K نشان می‌دهد که وقوع خشکسالی رابطه مستقیم و غیرخطی باکیفیت آب‌های سطحی دارد به‌گونه‌ای که با کاهش دبی رودخانه در طی طبقات خشکسالی متوسط، شدید و خیلی شدید، شوری به ترتیب 20.51، 41.27 و 57.77 درصد کاهش می‌یابد. بر اساس نتایج مدل ریکاردین، متغیرهای شوری و دما با رانت زمین‌های کشاورزی رابطه عکس و با بارش رابطه مستقیم دارد. نتایج حاصل از تغییرات رانت زمین‌های کشاورزی (درآمد خالص) بر اساس خشکسالی و کیفیت آب نیز نشان داد که در طی طبقات خشکسالی متوسط، شدید و خیلی شدید، رانت به میزان 17.71، 32 و 42.43 درصد کاهش می‌یابد که عدد قابل توجهی می‌باشد. پیشنهاد می‌گردد به‌منظور جلوگیری از کاهش درآمد کشاورزان در طی طبقات خشکسالی، الگوی کشت منطقه بر اساس رانت زمین‌های کشاورزی تعیین گردد.