گونه شناسی نشانههای سنگ مزار ارامنه گورستانهای خویگان علیای فریدونشهر
نویسندگان
1 کارشناس ارشد باستان شناسی، گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علو م انسانی، دانشگاه شهید بهشتی
2 عضو هیات علمی گروه صنایع دستی، دانشکده هنر، دانشگاه سمنان
3 کارشناس ارشد صنایع دستی، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران
4 کارشناس ارشد باستان شناسی، گروه باستان شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان
doi
10.22070/negareh.2022.15260.2911چکیده
در طول تاریخ، سرزمین ایران همواره پذیرای اقوام و ادیان گوناگون بوده است. این مجاورت در خصوص مسیحیان ارمنی بهویژه از دوره صفویه به اینسو، بهخوبی در هنر حجّاری آنها نمودار گشته و سبب آفرینش عناصر هنری مشترک گردیده است. شاهد این مطلب، سنگ قبور تصویری و نگاره دار تاریخی ارامنه روستای خویگان علیای فریدونشهر اصفهان است. گنجینه نقوش بکر چهار آرامستان تاریخی ارامنه این روستا به دودسته تصویرنگار و کتیبهنگار قابلتقسیم است. هدف، شناخت انواع نشانهها، نمادها و نمودهای روزگار وقت است که در قالب نقوش حکاکی شده بر سنگ قبور، حاوی ناگفتههایی از عمق تاریخ است. این پژوهش تلاشی است برای یافتن پاسخهایی به این پرسشها: 1. نشانههای تصویری سنگ مزار ارامنه گورستانهای خویگان علیای فریدونشهر شامل چه گونههایی میشود؟ 2. سنگ مزارهای ارامنه خویگان علیا از منظر فنی، زیباییشناختی و مفهومی از چه ویژگیهای برخوردارند؟ روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات، ترکیبی از منابع میدانی و کتابخانهای- اسنادی است و روش تجزیهوتحلیل اطلاعات، کیفی است. نتایج تحقیق نشان داد نقوش این مزارها شامل انواع نقوش انسانی، حیوانی، گیاهی، نمادین و ابزار معاش مردمان روزگار است که در فضایی معماری گونه احاطهشدهاند. نقش زوج (مرد و همسرش) و نقش مشاغلی مانند قالیبافی نیز بهوفور یافت میشود. از منظر فنی، سنگ قبور حجیم و یکپارچه با ارتفاع گاه نیم متر بر سطح خاک و بهصورت افقی مشاهده میشود. عنوان پرترههای سنگی برای تصاویر قبور منطقه بدون اغراق است و مفاهیم در نگارههای سنگ مزارها، از پیرامون زندگی متوفی الهام گرفته و درواقع بازتابی از زندگی دنیوی و اخروی فرد است.
