زیبایی‌شناسی نور و رنگ درصحنه‌پردازی برنامه‌های غیر نمایشی استودیویی معرفت محور با رویکرد حکمت هنر اسلامی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مطالعات عالی هنر، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

2 استاد گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

doi
10.22070/negareh.2022.15443.2929
چکیده

طبق اساسنامۀ صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران بیشترین تمرکز تولیدات رادیوتلویزیون باید در جهت اشاعۀ فرهنگ اسلامی باشد، در این میان برنامه‌های غیر نمایشی معرفت محور اهمیت ویژه‌ای دارند، اما همواره زیبایی‌شناسی بصری درصحنه‌پردازی و طراحی استودیویی آن‌ها به‌گونه‌ای که بیشترین هم‌پوشانی میان فرم بصری و محتوا حاصل گردد، دچار نقصان بوده است. کاربرد نور به‌عنوان عنصر بصری مستقل گرچه سال‌هاست در جهان به سبکی درصحنه‌پردازی مبدل شده، اما باوجود پشتوانۀ غنی حکمی و هنری در باب نور در ایران‌زمین، هرگز به‌طورجدی درصحنه‌پردازی تولیدات تلویزیونی به خدمت گرفته نشده است. این جستار با هدف تصرف در ماهیت زیبایی شناسانۀ این رسانه، متناسب با دین و فرهنگ اصیل ایرانی - اسلامی و نگرش درون فرهنگی منطبق با مفاهیم عرفان اسلامی مبتنی بر نور، در پی آن است تا شیواترین نوع صحنه‌پردازی متناسب با این‌گونه برنامه‌ها را معرفی و خاطرنشان سازد و به این سؤال پاسخ دهد که 1. بر مبنای مباحث حکمت هنر و عرفان اسلامی در باب زیبایی‌‌‌شناسی نور و رنگ، چه مؤلفه‌هایی می‌تواند فرم بصری صحنه‌پردازی برنامه‌های غیر نمایشی استودیویی معرفت محور را با محتوای آن همسو سازد؟ روش تحقیق حاضر که از نوع بنیادین و کیفی اسـت توصیفی - تحلیلی بوده و گردآوری اطلاعات به شیوه مطالعۀ کتابخانه‌ای و الکترونیک انجام‌شده و تحلیل محتوا با اجتماع جزئیات به شیوۀ استقرایی و همچنین با تکیه‌بر نظریۀ امتزاج فرم و محتوا در هنر اسلامی از دکتر حسن بلخاری‌‌‌قهی صورت گرفته است. نتیجۀ این کاوش مبتنی بر حکمت هنر اسلامی و جلوات نوریۀ متأخذ از آن نشان داد مؤلفه‌‌‌‌های خلق معنا در ایجاد عمیق‌ترین لایۀ امتزاج میان فرم و محتوا درصحنه‌پردازی این نوع برنامه‌ها شب‌زنده‌داری، آب و آیینگی و انواع الگوهای تابش نور در معماری اسلامی است.