برآورد و تحلیل اُفت محیطی دما، ارتفاع تراز انجماد، ارتفاع خط تعادل در کنش متقابل با توزیع هیپسومتریک و آلتیمتریک ارتفاعات دنا

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی و برنامه‌‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ علوم جغرافیایی و برنامه‌‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان،ایران

doi
10.22111/j10.22111.2021.6206
چکیده

نمایه‌های محیطی افتاهنگ محیطی دما، ارتفاع تراز انجماد، ارتفاع خط تعادل و درصد برف‌پوش در بررسی رفتار محیطی سیستم‌ ناهمواری‌ها و تقویت و کنترل فعالیت‌های یخچال‌های کوهستانی دائمی و غیر دائمی اثرگذار هستند. در این پژوهش با استفاده از داده ‌های رادیوسوند شبکه‌ای روابط دما و ارتفاع در دورة آماری 2005 تا 2018 بررسی شد و متوسط سالانه، فصلی، ماهانه و ساعتی به دست آمد. بر اساس روابط رگرسیونی بین تغییرات دما و ارتفاع نرخ افت محیطی دما محاسبه و ارتفاع تراز انجماد بدست آمد. همچنین ارتفاع خط تعادل یخچالی با در نظر گرفتن حداکثر FLH تابستانه بدست آمد. همچنین برای تحلیل درصد برف‌پوش از داده‌های ماهواره‌ای مودیس ترا و آکوا کمک گرفتیم. نتایج نشان می‌دهد که نرخ ELR به شدت با دمای سطح زمین در دوره‌های گرم و سرد سال مرتبط است بدین صورت که در دوره‌های گرم سال، ELR افزایش و در دوره‌های سرد سال کاهش می‌یابد. بررسی ELA ارتفاعات دنا نشان می‌دهد که این تراز به طور متوسط در ارتفاع 5241 متری واقع شده در حالی که بلندترین ارتفاع در سایت کوهستانی دنا 4450 متر است در نتیجه از لحاظ شرایط اقلیمی، امکان ایجاد یخچال‌های فعال و دائمی در این تودة کوهستانی وجود ندارد. درصد برف‌پوش بالاتر از تراز FLH تقریباً 2 برابر سطوح پائین دست آن است که البته در مواقع سرد سال این تفاضل تا 3 برابر نیز افزایش می‌یابد. با بررسی نیمرخ هیپسومتریکی ارتفاعات دنا دو آستانة T_1 و 〖 T〗_2 به ترتیب در ارتفاع 2400 و 3400 متر بر اساس تغییرات شیب منحنی تعیین گردید. عبور و نوسان مولفه‌های محیطی مورد بحث از این آستانه‌های توپوگرافیک می‌تواند منجر به پاسخ‌های تصاعدی سیستم ناهمواری ارتفاعات دنا به انباشت و تراکم و برداشت یخ و برف و نیز توان و توزیع هیدرولیکی آن در طول سال و در فاز‌های سرد و گرم گردد.