فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هنر کاشی‌گری در ایران سابقۀ کهن و اهمیت والایی دارد. توفیق هنرمندان ایرانی در بهبود نکات فنی، غنای مجموعۀ رنگ‌ها و گسترش انواع نگاره‌ها، تابش چشمگیری به کاشی‌های ایرانی بخشیده‌است. کاشی‌‌های زرین‌فام کاشان بخش ممتازی از گنجینۀ هنر ایرانی را تشکیل می‌دهند که از حیث نقش‌پردازی بسیار درخور توجه می‌باشند. مجموعۀ پیوسته‌ای از ستاره‌ها، چلیپا‌ها و شش ضلعی‌های در هم تابیده که هر یک به نقشی متمایز زینت یافته‌‌اند، در زمرۀ ممتازترین نمونه‌های تصویرگری ایرانی قرار دارند. هنرمندان در این آثار، ذوق و احساسات لطیف خود را در رابطه با طبیعت به بهترین شکل بازنمایی کرده‌اند. از سوی دیگر، نگاهی اجمالی به نظریات مطرح شده در باب بازنمایی و محاکات طبیعت، حکایت از توجه نظریه‌پردازان و فلاسفه بدین موضوع دارد. آناندا کوماراسومی از جملۀ فلاسفه‌ای است که با جامعیت خاصی بدین موضوع پرداخته‌است. از نظر او طبیعت، سرمشق یا منبع الهام هنرمند می‌باشد. بر این مبنا سه نوع اقتباس از طبیعت در آثار هنری قابل ملاحظه است که عبارتند از: 1. شباهت مبتنی بر تقلید و تمثیل 2- شباهت بیانی 3- خیال. هدف این تحقیق تبیین شیوۀ بازنمایی صور طبیعی در کاشی‌های زرین‌فام کاشان بر مبنای آراء این فیلسوف است. در این راستا اصلی ترین سؤالات این مقاله عبارتند از: 1- عمده‌ترین عناصر طبیعی رایج در کاشی‌های ستاره‌ای کاشان شامل چه مواردی است؟ 2. در بازنمایی این عناصر در تطبیق با آراء کوماراسوامی چه معیارهایی مورد توجه بوده‌اند؟ روش تحقیق این مقاله توصیفی- تحلیلی بوده و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای تدوین شده‌است. برای رسیدن به پاسخی مناسب با سؤالات پژوهش، نمونه‌های انتخابی ابتدا بر مبنای مضمون، دسته‌بندی و سپس ویژگی‌های نقوش طبیعی در آن‌ها بررسی گردید. نتیجۀ این بررسی نشان از آن دارد که: بیش‌ترین نوع بازنمایی عناصر طبیعی در کاشی‌های زرین‌فام کاشان، در عرصۀ شباهت بیانی بوده و شاخصۀ بهره‌مندی، مهم‌ترین مؤلفۀ قابل توجه در این حیطه می‌باشد.