فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کتاب‌آرایی ایرانی چون همواره از متن و حاشیه سود جسته است، لذا بررسی آرایه‌های حواشی نگاره‌ها، به‌ویژه تشعیر، اطلاعات افزون‎تری به دست می‌دهد. تشعیر، در تزیین حواشی متون و نگاره‌ها، از قرن نهم هجری به بعد نقش مهمی ایفا کرد و در دوره صفوی با تولد مکاتب نگارگری تبریز دوم، قزوین و اصفهان به اوج زیبایی رسیده که این امر ضرورت پرداختن به آن را دوچندان می‌سازد. این پژوهش باهدف اشراف بر سبک‌شناسی تشعیرسازی اوایل دوره صفوی، به دنبال پاسخ به این پرسش بود که ویژگی‌های سبکی در تشعیر مکتب تبریز دوم چیست؟ تحقیق از نوع بنیادی، با روش توصیفی- تحلیلی و بر اساس مشاهده نمونه‌های گزینش‌شده و گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای است. برای بررسی آثار 10 نمونه تشعیر از منابع ارزشمند این دوره به‌صورت هدفمند انتخاب‌شد. نتیجه اینکه در مورد ویژگی‌های سبکی تشعیر تبریز دوم می‌توان گفت مضمون غالباً تزیینی و کمتر روایی است. حضور نقشمایه‌های جانوری، گیاهی و منظره از نقوش تخیلی و انسان بیشتر و موجودات خیالی محدود و با شراره‌های آتشین و چین‌وچروک‌های نامعمول در دُم، شانه‌ها و زانوان نشان داده‌شده است. همچنین کم‌توجهی به نقش انسان و روایتگری در تشعیر این دوره، تمایل ضمنی هنرمند را به رویکرد تزیینی نشان می‌دهد. طلاکاری در تمامی نمونه‌ها و رنگ‌های دیگر در محدودی از آثار تشعیر این دوره اجراشده و تأکید خطی غلبه دارد.