پژوهشی در قرائت ابی بن کعب و تطبیق آن با قرائت مشهور

نویسندگان

1 استاد جامعة المصطفی العالمیة

2 دانش‌آموخته دکتری تاریخ اسلام دانشگاه باقر العلوم

3 دانش‌آموخته دکتری قرآن و مستشرقان جامعه المصطفی العالمیه

doi
10.22034/qer.2019.2715
چکیده

نوشتار حاضر با بهره جستن از روش توصیفی– تحلیلی به بررسی شخصیت و جایگاه علمی اُبی­ بن کعب، ویژگی­های مصحف وی و میزان تأثیرگذاری آن بر قرائت حفص از عاصم و تطابق این دو پرداخته است. بررسی مجموع داده‌های تاریخی ـ حدیثی و آگاهی‌های علوم قرآنی نشان می‌دهد که قرائت اُبی نه تنها جایگاه والایی در نزد عالمان علم قرائت داشته، بلکه اهل­بیتb شیوه قرائت خود را مطابق با آن دانسته­اند. روایت شش تن از  قرای سبعه در نهایت به قرائت او باز می‌گردد که این امر به­ ضوح نشان­گر تأثیر گسترده­ او بر قرائت مشهور است. با بررسی شواهد موافق و مخالف تطابق قرائت اُبی با روایت حفص از عاصم می­توان ادعا نمود این دو قرائت به میزان بسیار زیادی تطابق داشته و با قرائت مشهور مسلمین هم‌خوان است. گزارش­هایی از تفاوت سوره­های موجود در مصحف اُبی با مصحف رسمی وجود دارد که قابل نقد سندی و تأویل محتوایی است؛ اما وجود اختلاف­های جزئی زیاد میان مصحف اُبی و قرائت حفص از عاصم با توجه به گزارش­های متعدد در منابع گوناگون، قابل انکار و یا توجیه نیست.